روزی در تاریخ؛ از مقاومت ضد استعماری تا مبارزه برای آزادی و عدالت
۲ نوامبر ۱۸۴۱ | آغاز قیام کابل علیه اشغال بریتانیا
در دوم نوامبر ۱۸۴۱، قیام گستردهٔ مردم کابل علیه حضور نظامی و سیاسی بریتانیا آغاز شد. در جریان این خیزش، خانهٔ الکساندر برنز، نمایندهٔ سیاسی بریتانیا در کابل، مورد حمله قرار گرفت و او کشته شد. این قیام در بستر نارضایتی عمیق مردم از مداخلهٔ خارجی، تحمیل حاکمیت وابسته و رفتار نیروهای اشغالگر شکل گرفت و به‌سرعت به یکی از مراحل تعیین‌کنندهٔ جنگ نخست افغانستان و بریتانیا تبدیل شد. مقاومت مردم افغانستان در این دوره، نمونه‌ای برجسته از مبارزه برای استقلال و حق تعیین سرنوشت بود.
۲ نوامبر ۲۰۲۰ | حملهٔ تروریستی به پوهنتون کابل
در این روز، مهاجمان مسلح به پوهنتون کابل یورش بردند و دانشجویان و استادان را هدف قرار دادند. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، ۱۹ غیرنظامی کشته و ۵۲ تن دیگر زخمی شدند. این حمله، نه‌تنها جان شماری از جوانان و دانشجویان را گرفت، بلکه به فضای علمی، آزادی اندیشه و آیندهٔ آموزشی افغانستان ضربه‌ای سنگین وارد کرد. هدف‌گرفتن دانشگاه، در واقع حمله به دانش، آگاهی و حق نسل جوان برای ساختن آینده‌ای آزاد و پیشرفته بود.
منطقه و خاورمیانه
۲ نوامبر ۱۹۱۷ | صدور اعلامیهٔ بالفور و آغاز مرحله‌ای تازه در مسئلهٔ فلسطین
در این روز، آرتور جیمز بالفور، وزیر خارجهٔ بریتانیا، نامه‌ای را به لرد روچیلد ارسال کرد که در آن دولت بریتانیا از ایجاد یک کانون ملی برای یهودیان در فلسطین حمایت می‌کرد. این اعلامیه در شرایطی صادر شد که فلسطین بخشی از قلمرو امپراتوری عثمانی بود و مردم بومی آن در تعیین سرنوشت سرزمین خود نقشی در تصمیم‌گیری بریتانیا نداشتند. اعلامیهٔ بالفور به یکی از اسناد بنیادین تاریخ منازعهٔ فلسطین تبدیل شد و پیامدهای سیاسی و جمعیتی آن در دهه‌های بعد عمیق‌تر گردید.
۲ نوامبر ۱۹۵۶ | بحران سوئز و تصویب قطعنامهٔ ۹۹۷ سازمان ملل متحد
در پی حملهٔ نظامی بریتانیا، فرانسه و اسرائیل به مصر، بحران سوئز به یکی از مهم‌ترین رویارویی‌های بین‌المللی دوران جنگ سرد تبدیل شد. در دوم نوامبر، مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامهٔ ۹۹۷ را تصویب کرد که خواستار توقف عملیات نظامی و برقراری آتش‌بس بود. این بحران در پی ملی‌سازی کانال سوئز از سوی جمال عبدالناصر شکل گرفته بود؛ اقدامی که با هدف پایان‌دادن به کنترل استعماری بر یکی از مهم‌ترین مسیرهای راهبردی تجارت جهانی صورت گرفت. مقاومت مصر در برابر تجاوز سه قدرت خارجی، به نمادی از مبارزهٔ ضداستعماری در جهان عرب و کشورهای در حال رهایی از سلطهٔ استعمار تبدیل شد.
۲ نوامبر ۱۹۶۴ | پایان سلطنت ملک سعود و به قدرت رسیدن فیصل
در دوم نوامبر ۱۹۶۴، ملک سعود در پی تشدید اختلافات درون خاندان سلطنتی و بحران‌های سیاسی و اقتصادی از سلطنت کنار گذاشته شد و برادرش فیصل بن عبدالعزیز به پادشاهی رسید. این انتقال قدرت، نتیجهٔ کشمکش‌های طولانی بر سر ادارهٔ کشور و تمرکز قدرت در ساختار سلطنتی عربستان بود. فیصل در سال‌های بعد نقش مهمی در سیاست منطقه‌ای و روابط عربستان با کشورهای عربی و جهان ایفا کرد.
۲ نوامبر ۲۰۲۲ | توافق توقف خصومت‌ها در جنگ تیگرای اتیوپی
نمایندگان دولت فدرال اتیوپی و جبههٔ آزادی‌بخش خلق تیگرای در شهر پرتوریا، پایتخت اداری افریقای جنوبی، توافق توقف خصومت‌ها را امضا کردند. این توافق با میانجی‌گری اتحادیهٔ افریقا و پس از نزدیک به دو سال جنگ ویرانگر حاصل شد؛ جنگی که به کشته‌شدن شمار زیادی از مردم، آوارگی گسترده و بحران انسانی شدید انجامیده بود. توافق پرتوریا گامی مهم برای توقف درگیری‌ها، بازگشت خدمات اساسی و آغاز روند حل سیاسی بحران به‌شمار می‌رفت.
جهان
۲ نوامبر ۱۷۹۵ | آغاز فعالیت نظام دیرکتوار در فرانسه
پس از تصویب قانون اساسی سال سوم جمهوری فرانسه، نظام حکومتی دیرکتوار در دوم نوامبر ۱۷۹۵ فعالیت خود را آغاز کرد. این نظام که ادارهٔ اجرایی کشور را به پنج مدیر می‌سپرد، در پی تحولات انقلاب کبیر فرانسه و سقوط حکومت ترور شکل گرفت. دیرکتوار مرحله‌ای از تلاش برای تثبیت جمهوری پس از سرنگونی سلطنت و دگرگونی بنیادین ساختار سیاسی فرانسه بود و تا کودتای ناپلئون بناپارت در سال ۱۷۹۹ ادامه یافت.
۲ نوامبر ۱۸۸۹ | پیوستن داکوتای شمالی و جنوبی به ایالات متحده
در این روز، داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی به‌عنوان ایالت‌های سی‌ونهم و چهلم وارد اتحادیهٔ ایالات متحده شدند. این تحول در چارچوب گسترش سرزمینی و سیاسی امریکا در اواخر قرن نوزدهم صورت گرفت و جایگاه این مناطق را در ساختار فدرالی کشور تثبیت کرد.
۲ نوامبر ۱۹۳۰ | تاج‌گذاری هایله سلاسی در اتیوپی
هایله سلاسی در دوم نوامبر ۱۹۳۰ به‌عنوان امپراتور اتیوپی تاج‌گذاری کرد. سلطنت او با تحولات گستردهٔ سیاسی و اجتماعی در اتیوپی همراه بود. در سال ۱۹۳۵، تجاوز فاشیستی ایتالیا به این کشور آغاز شد و هایله سلاسی به نمادی از مقاومت در برابر استعمار و تجاوز نظامی تبدیل گردید. مبارزهٔ مردم اتیوپی در برابر اشغال ایتالیا، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ جنبش‌های ضداستعماری افریقا دارد.
۲ نوامبر ۱۹۴۸ | پیروزی هری ترومن در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا
هری ترومن، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، در انتخابات دوم نوامبر ۱۹۴۸ برخلاف پیش‌بینی بسیاری از نظرسنجی‌ها و رسانه‌ها در برابر توماس دیویی پیروز شد. این انتخابات از رویدادهای مشهور تاریخ سیاسی امریکا است؛ زیرا بسیاری از رسانه‌ها پیش از پایان شمارش آرا، پیروزی رقیب او را قطعی دانسته بودند. پیروزی ترومن، ادامهٔ سیاست‌های دولت او را در سال‌های آغازین جنگ سرد تضمین کرد.
۲ نوامبر ۱۹۶۳ | سرنگونی و قتل نگو دین دیم در ویتنام جنوبی
در پی کودتای نظامی در ویتنام جنوبی، نگو دین دیم، رئیس‌جمهور این کشور، سرنگون و کشته شد. حکومت دیم به دلیل استبداد سیاسی، سرکوب مخالفان و تبعیض‌های مذهبی با اعتراضات گسترده روبه‌رو بود. سرنگونی او بی‌ثباتی سیاسی و نظامی ویتنام جنوبی را تشدید کرد و بحران این کشور را در بستر جنگ سرد و مداخلهٔ فزایندهٔ امریکا پیچیده‌تر ساخت.
۲ نوامبر ۱۹۸۳ | تصویب روز مارتین لوتر کینگ در ایالات متحده
رونالد ریگان، رئیس‌جمهور ایالات متحده، قانون تعیین روز مارتین لوتر کینگ را امضا کرد. بر اساس این قانون، سومین دوشنبهٔ ماه جنوری به‌عنوان تعطیلی رسمی فدرال برای بزرگداشت رهبر جنبش حقوق مدنی امریکا تعیین شد. مارتین لوتر کینگ از برجسته‌ترین مبارزان علیه تبعیض نژادی و جداسازی نژادی بود و با مبارزهٔ مدنی و اعتراضات مسالمت‌آمیز برای برابری حقوقی و اجتماعی شهروندان فعالیت می‌کرد.
جنبش‌های کارگری و سوسیالیستی
۲ نوامبر ۱۹۲۰ | یوجین دبس؛ نامزد سوسیالیست از پشت میله‌های زندان
یوجین دبس، رهبر برجستهٔ جنبش کارگری و سوسیالیستی ایالات متحده، در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۹۲۰ از سوی حزب سوسیالیست امریکا نامزد شد؛ در حالی که به دلیل مخالفت با مشارکت امریکا در جنگ جهانی اول و مواضع ضدجنگ خود زندانی بود. او با وجود محرومیت از آزادی و محدودیت‌های گستردهٔ سیاسی، نزدیک به یک میلیون رأی به دست آورد. مبارزهٔ دبس بازتابی از مقاومت جنبش کارگری در برابر جنگ‌طلبی، سرکوب سیاسی و سلطهٔ سرمایه بر زندگی اجتماعی بود.
۲ نوامبر ۱۹۶۵ | اعتراض نورمن موریسن علیه جنگ ویتنام
نورمن موریسن، فعال صلح‌طلب امریکایی، در برابر ساختمان پنتاگون در واشنگتن دست به خودسوزی زد. او با این اقدام اعتراضی، مخالفت خود را با جنگ ویتنام و استفادهٔ ارتش امریکا از سلاح‌های ویرانگر، به‌ویژه بمب‌های ناپالم، نشان داد. اقدام موریسن در فضای گسترش اعتراضات ضدجنگ در امریکا رخ داد و به یکی از نمادهای تکان‌دهندهٔ مخالفت مدنی با جنگ و مداخله‌گری نظامی تبدیل شد.
مناسبت بین‌المللی
۲ نوامبر | روز جهانی پایان‌دادن به معافیت از مجازات برای جنایت علیه خبرنگاران
مجمع عمومی سازمان ملل متحد دوم نوامبر را به‌عنوان روز جهانی پایان‌دادن به معافیت از مجازات برای جنایت علیه خبرنگاران نام‌گذاری کرده است. این مناسبت برای جلب توجه جهانی به قتل، تهدید، شکنجه و سایر اشکال خشونت علیه خبرنگاران و ضرورت پیگرد قانونی عاملان این جنایت‌ها اختصاص یافته است. انتخاب این تاریخ به یاد دو خبرنگار رادیو فرانسه، ژیسلن دوپون و کلود ورلون، صورت گرفته است که در دوم نوامبر ۲۰۱۳ در شهر کیدال مالی ربوده و به قتل رسیدند.
یادداشت تحریری: رویدادهای دوم نوامبر، از قیام مردم کابل علیه استعمار بریتانیا تا مبارزات ضداستعماری در افریقا، مقاومت مصر در برابر تجاوز خارجی و مبارزات کارگری و ضدجنگ، بخش‌هایی از تاریخ پرکشمکش مبارزهٔ انسان برای آزادی، استقلال و عدالت اجتماعی را بازتاب می‌دهند. شناخت این تجربه‌ها، ضرورتی برای فهم بهتر مناسبات قدرت و مبارزات اجتماعی در جهان معاصر است.