د خپرېدو نېټه: ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶
چهارشنبه، ۲۹ تله ۱۴۰۵
🇦🇫 افغانستان؛ د ژوند اقتصادي کړکېچ، سیاسي بدلونونه او سیمهییزې سیالۍ
په دوحه کې د افغانستان د همغږۍ غونډه؛ د نړیوالو مرستو پر دوام ټینګار
د افغانستان د همغږۍ ډلې غونډه د اکتوبر په ۲۰مه او ۲۱مه په دوحه کې جوړه شوې ده. قطر د ملګرو ملتونو، نړیوالو مالي بنسټونو او مرسته کوونکو هېوادونو ترمنځ د همغږۍ پر اړتیا ټینګار کړی دی. په دې غونډه کې بشري اړتیاوې، بنسټیز خدمات او د افغانستان اقتصادي ستونزې د بحث له مهمو موضوعاتو څخه وې. خو اساسي پوښتنه لا هم پر خپل ځای ده: څنګه کولای شو مرستې په داسې ډول خلکو ته ورسوو چې د هغوی بېړنۍ اړتیاوې پوره شي او روڼتیا او حسابورکونه هم تضمین شي؟
سرچینه: Qatar News Agency
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازی: د اقتصاد احیا باید د طالبانو د سیاسي مشروعیت وسیله نه شي
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست، نصیر احمد فایق، خبرداری ورکړی چې له افغانستان سره اقتصادي همکاري باید د طالبانو د ادارې د سیاسي مشروعیت د پیاوړتیا په وسیله بدله نه شي. هغه ټینګار کړی چې اقتصادي بیا رغونه باید د خلکو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو، د اساسي حقونو له رعایت سره مل وي. فایق د افغانستان د خلکو پر اراده ولاړې او ټولشموله سیاسي پروسې پر اړتیا هم ټینګار کړی دی.
سرچینه: اطلس خبري اژانس
ملګري ملتونه: په افغانستان کې د خوراکي توکو له موجودیت سره سره لوږه دوام لري
ملګرو ملتونو د اکتوبر په ۲۰مه په خپاره شوي راپور کې خبرداری ورکړی چې د افغانستان میلیونونه وګړي د بېوزلۍ، د کافي عاید د نشتوالي او د خوراکي توکو د پېرلو د توان د کمښت له امله له لوږې سره مخ دي. راپور ټینګار کوي چې ستونزه یوازې د خوراکي توکو په موجودیت یا نشتوالي کې نه ده؛ بلکې د کورنیو توان هم مهم دی چې دغه توکي وپېرلای شي. د ژمي د سخت موسم په رانږدې کېدو سره، دغه وضعیت د ټیټ عاید لرونکو کورنیو د زیانمننې په اړه اندېښنې زیاتوي.
سرچینه: د ملګرو ملتونو د جنیوا دفتر
کابل ته د ایرانایر الوتنې د جمعې په ورځ بیا پیلېږي
د پژواک خبري اژانس د یوه تازه راپور له مخې، ټاکل شوې چې د ایرانایر الوتنې د جمعې له ورځې کابل ته بېرته پیل شي. د الوتنو بیا پیل کېدل کولای شي د مسافرو پر تګ راتګ او د افغانستان او ایران ترمنځ پر سوداګریزو اړیکو اغېز وکړي. د الوتنو د مهالوېش او عملیاتي جزئیاتو په اړه باید د هوايي شرکت او هوايي ډګرونو رسمي اعلانونه وڅارل شي.
سرچینه: پژواک خبري اژانس
د شیخ ابونصر فراهی له لارې د افغان سوداګریزو توکو د لېږد زیاتوالی
د آریانا خبري اژانس راپور ورکړی چې د ۱۴۰۵ لمریز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د شیخ ابونصر فراهی له لارې د افغان سوداګرو د توکو ترانزیټ دوه برابره شوی دی. دغه بدلون د سرحدي سوداګرۍ له پلوه ارزښت لري؛ خو پر ملي اقتصاد یې د اغېز د ارزونې لپاره د سوداګرۍ د حجم، ترانزیټي لګښتونو او د کورنیو سوداګرو او تولیدوونکو د ونډې په اړه نورو معلوماتو ته اړتیا ده.
سرچینه: آریانا خبري اژانس
د طالبانو چارواکی: د حکومت لومړیتوب د اقتصادي ستونزو پر ځای د مذهبي لارښوونو ترویج دی
اطلسپرس د اکتوبر په ۲۱مه راپور ورکړی چې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر، شاهر احمد حقاني، په کابل کې د یوه مذهبي کتاب د معرفۍ په مراسمو کې ویلي چې اعتقادي مسئلې لومړیتوب لري. دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د افغانستان د خلکو یوه لویه برخه له بېوزلۍ، بېکارۍ او سختو اقتصادي ستونزو سره مخ ده. دغه راپور د حکومت د لومړیتوبونو او د خلکو د ورځنیو اړتیاوو پر وړاندې د هغه د مسئولیت په اړه مهمې پوښتنې راپورته کوي.
سرچینه: اطلس خبري اژانس
🌍 سیمه او نړۍ؛ امنیت، جګړې او بشري بحرانونه
روسیې او ازبکستان د افغانستان پولې ته نږدې ګډ پوځي تمرینونه پیل کړل
د روسیې او ازبکستان ځواکونو د «همکارۍ ۲۰۲۶» په نوم ګډ پوځي تمرینونه د افغانستان پولې ته نږدې، د ترمذ په روزنیز ډګر کې پیل کړي دي. د افغانستان انټرنشنل د راپور له مخې، په دغو تمرینونو کې د وسلهوالو ډلو د پېژندلو او له منځه وړلو پر عملیاتو تمرکز کېږي. دغه پوځي فعالیتونه په داسې سیمه کې ترسره کېږي چې امنیتي اندېښنې او جیوپولیټیکې سیالۍ لا هم د ګاونډیو هېوادونو پر اړیکو اغېز لري.
سرچینه: افغانستان انټرنشنل
نایجیریا د ایبولا د یوې پېښې پخلی وکړ
د نایجیریا چارواکو د اکتوبر په ۲۰مه تایید کړه چې په ابوجا کې یوه ښځه پر ایبولا ویروس اخته شوې ده. دغه ناروغه له یوګانډا څخه تر سفر وروسته پېژندل شوې او روغتیايي چارواکو د هغې د اړیکو د موندلو بهیر پیل کړی دی. د رویټرز د راپور له مخې، د خبر د خپرېدو تر وخته ۴۴ تماسونه پېژندل شوي وو. روغتیايي چارواکو ویلي چې د احتمالي اخته کېدو د ځای په اړه څېړنې روانې دي.
سرچینه: Internazionale ـ د رویټرز راپور
په جنوبي سوډان کې د بېپیلوټه الوتکې برید له ۱۵۰ څخه ډېر کسان ووژل
د اکتوبر په ۲۱مه د خپاره شوي راپور له مخې، د جنوبي سوډان د ابیي په لانجمنه سیمه کې پر یوه بازار د بېپیلوټه الوتکې برید لږ تر لږه ۱۵۳ کسان وژلي دي. دغه پېښه یو ځل بیا د وسلهوالو شخړو انساني لګښتونه څرګندوي؛ په ځانګړي ډول هغه مهال چې ملکي سیمې او د خلکو د عاید او ژوند د تأمین ځایونه تر برید لاندې راځي. د برید د مسئولیت او ورپسې څېړنو جزئیات باید د باوري سرچینو له نورو راپورونو سره وڅارل شي.
سرچینه: واشنګټن پوسټ
د اوکراین د جګړې په اړه مذاکرات؛ له پوتین سره د امریکايي استازي د لیدنې پلان
رویټرز راپور ورکړی چې د امریکا ځانګړی استازی، سټیو ویټکوف، ټاکل شوې له ولادیمیر پوتین سره وګوري. دغه پرمختګ د اوکراین د جګړې په اړه په اوسلو کې له خبرو اترو وروسته مطرح شوی دی. مذاکرات د احتمالي سولې پر چوکاټ، د اوکراین پر امنیتي تضمینونو او اقتصادي بیارغونې متمرکز وو. له ډیپلوماتیکو هڅو سره سره، پوځي بریدونه او د پوځي مرستو او بندیزونو په اړه اختلافات لا هم د یوې هوکړې پر وړاندې مهم خنډونه دي.
سرچینه: رویټرز
بریتانیا له سعودي عربستان سره د پوځي ملاتړ د پراخولو اعلان وکړ
د اسوشیټېډ پرېس د اکتوبر د ۲۱مې د راپور له مخې، بریتانیا اعلان کړی چې د یمن د حوثي ځواکونو د بریدونو پر وړاندې د هوايي دفاعي عملیاتو د ملاتړ لپاره به د خپلې شاهي هوايي ځواک ټایفون جنګي الوتکې وکاروي. دا پرېکړه په داسې حال کې اعلان شوې چې په څو جبهو کې سیمهییز بحرانونه، هوايي بریدونه او بشري اندېښنې دوام لري.
سرچینه: اسوشیټېډ پرېس
په غزه کې جګړه او بشري بحران لا هم دوام لري
د ختیځ منځني ختیځ د بدلونونو په اړه د اسوشیټېډ پرېس تازه راپور په غزه کې د اسرائیلي بریدونو د دوام او د فلسطینیانو د مرګژوبلې د زیاتېدو خبر ورکوي. راپور د امنیت، اوربند او د سولې د راتلونکي په اړه سیمهییزو اختلافاتو ته هم اشاره کوي. د وضعیت د چټک بدلون له امله باید د مرګژوبلې شمېرې او د هر برید جزئیات له باوري سرچینو سره بیا وکتل شي.
سرچینه: اسوشیټېډ پرېس
✊ د کارګرانو مبارزې، چپي غورځنګونه او ټولنیز عدالت
په بریتانیا کې د شمالي سمندر د نفت او ګاز کارګرانو اعتصاب
له ۱۶۰ څخه زیاتو فراساحلي نفت او ګاز کارګرانو، چې د یونایټ اتحادیې استازیتوب یې کوي، د چهارشنبې، د اکتوبر د ۲۱مې، د سهار له شپږو بجو څخه د ۲۴ ساعته اعتصاب پلان درلود. اختلاف د معاشونو او تر انفلاسیون ټیټو وړاندیزونو پر سر دی. اتحادیې خبرداری ورکړی چې اعتصاب ښايي د فورټیز د پایپلاین له سیستم سره تړلو تأسیساتو پر فعالیت اغېز وکړي. دغه اقدام له اپاچي شرکت سره د کارګرانو د معاشونو د اختلاف په ترڅ کې ترسره کېږي. د اعتصاب د عملي کېدو او د مذاکراتو د پایلو په اړه باید د اتحادیې تازه اعلانونه وڅارل شي.
سرچینه: ګارډین
د وود ګروپ کارګران د شمالي سمندر په تأسیساتو کې اعتصاب کوي
د اعتصاب له پیل مخکې خپرو شویو راپورونو ښودله چې د وود ګروپ کارکوونکي، چې د هاربر انرژي شرکت لپاره قراردادي خدمات وړاندې کوي، د نفت او ګاز پر څو سکرو د ۴۸ ساعته اعتصاب لپاره چمتو شوي وو. دغه اقدام د بریتانیا د انرژۍ په صنعت کې د معاشونو او کاري شرایطو پر سر د پراخو اختلافاتو یوه برخه ده. دغه اعتصاب د اپاچي شرکت د کارګرانو له جلا اعتصاب سره په یوه وخت کې ترسره کېږي، خو دواړه د بېلابېلو کارګمارونکو او جلا کاري پلانونو پورې تړاو لري.
سرچینه: ګارډین
په لندن کې د ګولډسمېتس پوهنتون کارکوونکي د بودجې د کمولو پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکوي
سوسیالیست ورکر د اکتوبر په ۲۰مه په خپل راپور کې لیکلي چې د پوهنتونونو د کارکوونکو د اتحادیې، UCU، غړي په لندن کې د ګولډسمېتس پوهنتون په نامحدود اعتصاب کې دي. اختلاف د لګښتونو د ۲۰ میلیونه پونډه کمولو له پلان او د ۲۶۹ دندو د احتمالي لغوه کېدو سره تړاو لري. دغه قضیه د لګښتونو د کمولو د سیاستونو او د کارکوونکو د دندو، کاري شرایطو او د ښوونیزو خدمتونو د راتلونکي د دفاع ترمنځ شخړه څرګندوي.
سرچینه: سوسیالیست ورکر
د ایرلنډ د ښوونکو اتحادیې پلان شوی اعتصاب وځنډاوه
د ایرلنډ د ښوونکو ملي سازمان د اکتوبر په ۲۰مه په یوه اعلامیه کې وویل چې له حکومت سره په خبرو اترو کې د تازه پرمختګونو له امله یې د اکتوبر د ۲۱مې لپاره پلان شوی اعتصاب ځنډولی دی. سازمان اعلان کړی چې نورې صنفي کړنې، په ګډون د هغو کاري محدودیتونو چې مخکې پیل شوي وو، تر بلې خبرتیا پورې دوام کوي. دغه خبر ښيي چې صنفي مبارزه کولای شي په یوه وخت کې سازمانیافته فشار او د هوکړې لپاره مذاکرات دواړه ولري.
سرچینه: د ایرلنډ د ښوونکو ملي سازمان
د شمالي سمندر د ګازو د استخراج د پراختیا پر وړاندې د چاپېریال ساتونکو اعتراض
ګارډین د اکتوبر په ۲۰مه راپور ورکړی چې د جکډاو ګازي ساحې په اړه د تمه کېدونکې پرېکړې پر وړاندې د چاپېریال ساتونکو مخالفت موجود دی. دغه ساحه د بریتانیا د نفت او ګاز صنعت د راتلونکي، د کارموندنې او د اقلیمي ژمنو په اړه د بحثونو له مهمو موضوعاتو څخه ده. د چاپېریال ساتنې فعالان د فوسیلي سونتوکو د پراختیا د پایلو په اړه خبرداری ورکوي، په داسې حال کې چې د پروژې ملاتړي د انرژۍ د صنعت او اړوندو دندو پر اهمیت ټینګار کوي.
سرچینه: ګارډین
په بریتانیا کې صنفي او کارګري اعتراضونه؛ د مبارزې له څو جبهو څخه تازه راپور
سوسیالیست ورکر د اکتوبر په ۲۰مه په خپل راپور کې څو کارګري شخړې یادې کړې دي، چې پکې د ګولډسمېتس پوهنتون د کارکوونکو مبارزه او د ښوونځیو، مسکن او سیمهییزو شوراګانو د کارکوونکو اړوند اختلافات شامل دي. دغه راپور د عامه او ښوونیزو خدماتو پر کارکوونکو د روانو فشارونو انځور وړاندې کوي. د هر کاري ځای په اړه د جلا خبر د خپرولو لپاره باید د اعتصاب جزئیات، د اتحادیو غوښتنې او د اقداماتو نېټې د اړوندو اصلي راپورونو له مخې وڅېړل شي.
سرچینه: سوسیالیست ورکر
✍️ د لیکنې د ډلې یادښت
د نن ورځې خبرونه یو ځل بیا څرګندوي چې د ژوند اقتصادي کړکېچ، سیمهییزې سیالۍ، جګړې او کارګري شخړې له یو بل سره تړلي دي. په افغانستان کې بېوزلي او د خوراکي توکو نشتون د ډیپلوماتیکو بحثونو ترڅنګ روان دي؛ په بریتانیا کې کارګران د معاشونو او دندو د خوندیتوب لپاره مبارزه کوي؛ او په نړیواله کچه جګړې او بشري بحرانونه د عادي خلکو ژوند ګواښي.
خبر باید کره، د نېټې لرونکی او پر باوري سرچینو ولاړ وي. د راپور د خپرېدو نېټه باید د پېښې له نېټې سره ګډه نه شي، او سیاسي شننه باید له راپور شویو واقعیتونو څخه جلا وساتل شي.
چمتو کوونکی: یما افغان