سهشنبه، ۱۳ اکتوبر ۲۰۲۶ | ۲۱ میزان ۱۴۰۵
از افغانستان و خیبر پختونخوا تا جنبشهای کارگری و چپ جهان؛ بازتاب رویدادها از منظر منافع مردم زحمتکش، عدالت اجتماعی، آزادیهای سیاسی و مبارزه با ستم و استثمار.
افغانستان؛ بحران معیشت، آوارگی و مبارزه برای آینده
بازگشتکنندگان افغان در آستانهٔ زمستان با بحران معیشتی روبهرو اند
بر اساس گزارشی از سازمان بینالمللی مهاجرت، بخش بزرگی از بازگشتکنندگان افغان با دشواری تأمین نیازهای اساسی زندگی روبهرو هستند. کمبود سرپناه، نبود کار پایدار و مشکلات دسترسی به خدمات و اسناد هویتی، بازسازی زندگی را برای بسیاری از خانوادهها دشوار ساخته است. با نزدیکشدن زمستان، نیاز این خانوادهها به سرپناه، مواد سوختی، غذا و خدمات صحی افزایش مییابد.
بازگشت مردم به وطن، هنگامی که با فقر گسترده و نبود امکانات اساسی همراه باشد، بهتنهایی نمیتواند بحران انسانی را حل کند. تأمین زندگی شرافتمندانه برای بازگشتکنندگان، مستلزم دسترسی به کار، آموزش، خدمات عمومی و امنیت اجتماعی است.
خانوادههای کوچنشین در ارزگان خواهان کمکهای فوری شدند
خانوادههای کوچنشین در ولایت ارزگان با نزدیکشدن زمستان خواهان دریافت کمک شدهاند. محدودیت امکانات معیشتی، دشواری دسترسی به خدمات اساسی و شرایط سخت اقلیمی، زندگی این خانوادهها را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
توجه به وضعیت خانوادههای کوچنشین و دیگر گروههای آسیبپذیر باید بخشی از هر برنامهٔ جدی برای مقابله با فقر و محرومیت در افغانستان باشد؛ زیرا مبارزه با بحران انسانی بدون رسیدگی به نیازهای واقعی مردم، به نتیجهٔ پایدار نخواهد رسید.
درگیریهای مرزی در پکتیا خانوادههایی را آواره ساخته است
گزارشهای منتشرشده در ۱۲ اکتوبر از آوارگی خانوادهها در پی درگیریها در امتداد خط دیورند در ولایت پکتیا حکایت دارد. گسترش ناامنی در مناطق مرزی، زندگی مردم ملکی را با خطر مواجه ساخته و بر نگرانیها دربارهٔ وضعیت خانوادههایی افزوده است که خانه و داراییشان در معرض آسیب قرار دارد.
حفاظت از غیرنظامیان، جلوگیری از گسترش درگیریها و تأمین کمکهای فوری برای خانوادههای آسیبدیده باید در اولویت قرار گیرد. مردم افغانستان نباید بهای منازعات سیاسی و نظامی را با جان، خانه و آیندهٔ فرزندان خود بپردازند.
سازمان ملل از پیامدهای بحران چندلایه بر کودکان افغان هشدار میدهد
دفتر نمایندهٔ ویژهٔ سرمنشی سازمان ملل متحد برای کودکان و منازعات مسلحانه در گزارشی که در ۹ اکتوبر منتشر شد، از پیامدهای ویرانگر جنگ، فقر، آوارگی، مشکلات محیطزیستی و محدودیتهای حقوقی و اجتماعی بر کودکان افغانستان سخن گفته است.
بر اساس این گزارش، در دورهٔ مورد بررسی از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، تعداد ۴۵۸۲ مورد نقض جدی حقوق کودکان ثبت شده است. هرچند شمار موارد ثبتشده در مقایسه با دورهٔ پیشین کاهش یافته، این کاهش بهمعنای پایان بحران یا بهبود عمومی وضعیت کودکان نیست.
کودکان افغانستان به امنیت، آموزش، مراقبت صحی و محیطی برخوردار از فرصتهای برابر نیاز دارند. هیچ جامعهای نمیتواند آیندهای روشن بسازد، در حالی که بخش بزرگی از نسل جوان آن در معرض فقر، خشونت و محرومیت قرار دارد.
دختران افغان بار دیگر خواهان بازگشایی مکاتب شدند
همزمان با روز جهانی دختر، گزارشهایی از درخواست دختران افغان برای بازگشایی مکاتب منتشر شد. محرومیت دختران از آموزش، فرصتهای رشد علمی و اجتماعی میلیونها انسان را محدود میسازد و ظرفیت توسعهٔ اقتصادی و فرهنگی سراسر کشور را آسیب میزند.
آموزش حق اساسی هر کودک است. افغانستان برای رهایی از فقر، عقبماندگی و وابستگی به آموزش همگانی، مشارکت زنان و دختران در عرصههای علمی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیاز دارد. جامعهای که نیمی از ظرفیت انسانی خود را از آموزش محروم سازد، بخش بزرگی از توانایی پیشرفت خویش را نیز از دست میدهد.
بازگشت مهاجران فشار بر اقتصاد و خدمات عمومی را افزایش میدهد
دادههای کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان نشان میدهد که تا ۳ اکتوبر ۲۰۲۶، شمار اخراجشدگان و بازگرداندهشدگان به افغانستان از ایران، پاکستان و تاجیکستان در سال جاری به حدود ۵۶۳ هزار نفر رسیده بود.
بازگشت گستردهٔ مردم در شرایطی صورت میگیرد که فرصتهای کاری، سرپناه و خدمات عمومی در بسیاری از مناطق محدود است. خانوادههای بازگشته برای آغاز دوبارهٔ زندگی به حمایت عملی، فرصت اشتغال و دسترسی به خدمات اساسی نیاز دارند.
رسیدگی به این بحران، تنها وظیفهٔ خانوادههای بازگشته یا جوامع محلی نیست؛ بلکه به برنامهریزی مؤثر، بسیج امکانات و همکاری نهادهای مسئول و سازمانهای امدادرسان نیاز دارد.
دانشجویان طب و پزشکان افغان در پاکستان با آیندهای نامطمئن روبهرو اند
گزارشهایی در ۱۲ اکتوبر از نگرانی دانشجویان طب و پزشکان افغان در پاکستان دربارهٔ آیندهٔ تحصیلی و حرفهای آنان منتشر شد. این وضعیت برای کسانی که سالها برای آموزش و تخصص تلاش کردهاند، ابهام و دشواریهای تازهای ایجاد میکند.
آموزش و تخصص جوانان افغان سرمایهای انسانی برای آیندهٔ کشور است. فراهمساختن شرایطی که این جوانان بتوانند تحصیلات خود را ادامه دهند و دانش و تجربهشان را در خدمت جامعه قرار دهند، برای افغانستان اهمیت اساسی دارد.
جمعبندی افغانستان
مجموع این رویدادها تصویری از بحرانهای بههمپیوستهای ارائه میکند که مردم افغانستان با آن دستوپنجه نرم میکنند: فقر، بیکاری، آوارگی، محدودیتهای آموزشی، دشواری دسترسی به خدمات عمومی و ناامنی در مناطق مرزی.
از دیدگاه نیروهای مترقی و عدالتخواه، بررسی این بحرانها باید فراتر از گزارش روزانهٔ رویدادها برود. فقر و محرومیت را نمیتوان جدا از ساختارهای اقتصادی، نابرابری اجتماعی، ضعف خدمات عمومی و محدودیت مشارکت مردم در تصمیمگیریهای سرنوشتساز تحلیل کرد.
آیندهٔ افغانستان به جامعهای نیاز دارد که در آن آموزش، کار، امنیت اجتماعی و فرصتهای رشد برای همه فراهم باشد و هیچ بخشی از مردم به دلیل جنسیت، موقعیت اقتصادی یا شرایط اجتماعی از حقوق اساسی خود محروم نماند.
خیبر پختونخوا؛ بحران سیاسی، وضعیت اضطراری و حقوق مردم
دولت فدرال پاکستان در خیبر پختونخوا وضعیت اضطراری اعلام کرد
بر اساس گزارشهای منتشرشده در ۱۱ و ۱۲ اکتوبر، دولت فدرال پاکستان در واکنش به وضعیت امنیتی و منازعات سیاسی در خیبر پختونخوا، اقداماتی اضطراری را اعلام کرد و حکومت ایالتی تحت رهبری حزب تحریک انصاف پاکستان را هدف قرار داد.
مقامهای فدرال این اقدامات را با افزایش حملات گروههای مسلح و نگرانیهای امنیتی توجیه کردهاند. در مقابل، حزب تحریک انصاف این تصمیمها را اقدامی سیاسی علیه حکومت ایالتی خود میداند.
این منازعه پرسشهای جدی دربارهٔ رابطهٔ دولت مرکزی و حکومت ایالتی، حدود صلاحیتهای قانونی و چگونگی حفظ حقوق سیاسی مردم مطرح میکند. ارزیابی این اقدامات مستلزم بررسی دقیق تصمیمهای رسمی، مبانی حقوقی و پیامدهای آن بر زندگی شهروندان است.
تحریک انصاف تصمیم اسلامآباد را به چالش میکشد
حزب تحریک انصاف پاکستان اعلام کرده است که تصمیمهای دولت فدرال دربارهٔ وضعیت حکومت خیبر پختونخوا را از راههای حقوقی به چالش خواهد کشید.
این رویارویی سیاسی در شرایطی جریان دارد که اختلاف میان نیروهای سیاسی پاکستان، مسئلهٔ صلاحیتهای حکومتهای ایالتی و نقش نهادهای فدرال را بار دیگر به مرکز توجه کشانده است.
راهحل پایدار چنین بحرانهایی به شفافیت قانونی، پاسخگویی نهادهای دولتی، رعایت حقوق سیاسی شهروندان و جلوگیری از تشدید خشونت نیاز دارد.
بازداشت سهیل آفریدی و شماری از مقامهای ایالتی
گزارشهای رسانههای پاکستانی در ۱۲ و ۱۳ اکتوبر حاکی از آن است که سهیل آفریدی و شماری از مقامهای وابسته به حکومت ایالتی در بازداشت پیشگیرانه قرار گرفتهاند.
این رویداد به تنشهای سیاسی در خیبر پختونخوا دامن زده است. حزب تحریک انصاف این اقدامات را محکوم کرده و از ادامهٔ مبارزهٔ سیاسی خود سخن گفته است.
در هرگونه بازداشت سیاسی یا امنیتی، رعایت قانون، دسترسی به روند عادلانهٔ قضایی و پاسخگویی مقامهای مسئول اهمیت اساسی دارد. اتهامهای امنیتی باید بر شواهد قابل بررسی استوار باشند و نباید به ابزاری برای سلب خودسرانهٔ حقوق سیاسی شهروندان تبدیل شوند.
اعتراضها در پیشاور و برخی مناطق دیگر خیبر پختونخوا
گزارش روزنامهٔ پاکستانی داون در ۱۲ اکتوبر از واکنشهای اعتراضی به فراخوان حزب تحریک انصاف حکایت دارد. در پیشاور، شمار معترضان کمتر از انتظار گزارش شد؛ در برخی مناطق دیگر، از جمله برا و جمرود، نیز تجمعهایی برگزار گردید.
بر اساس گزارش یادشده، در برا پولیس برای پراکندهساختن معترضان تیراندازی هوایی کرد و شماری از افراد بازداشت شدند.
این رویدادها نشان میدهد که بحران سیاسی ایالت با نگرانیهای امنیتی و محدودیتهای مرتبط با اعتراضهای عمومی درهمآمیخته است. حفاظت از جان مردم، جلوگیری از استفادهٔ نامتناسب از زور و تضمین حق اعتراض مسالمتآمیز باید در مرکز توجه قرار گیرد.
امنیت خیبر پختونخوا و پیامدهای آن برای مردم دو سوی خط دیورند
خیبر پختونخوا به دلیل موقعیت جغرافیایی و پیوندهای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی خود با مناطق مرزی افغانستان، از تحولات امنیتی و سیاسی دو سوی خط دیورند تأثیر میپذیرد.
ناامنی، جابهجایی اجباری مردم، بستهشدن راههای ارتباطی و اختلال در تجارت مرزی میتواند زندگی خانوادهها و کسبوکارهای محلی را دشوار سازد. در چنین شرایطی، مردم عادی اغلب نخستین قربانیان درگیریها و تصمیمهای امنیتی میشوند.
برای ارزیابی تحولات این منطقه باید میان ادعاهای رسمی، گزارشهای تأییدشده و تحلیل سیاسی تفاوت گذاشت. همچنین ضروری است که مردم ملکی، صرفنظر از محل زندگی و وابستگیهای سیاسیشان، از آسیبهای درگیریها مصون بمانند.
جمعبندی خیبر پختونخوا
تحولات اخیر خیبر پختونخوا تنها یک اختلاف میان دولت فدرال و یک حزب سیاسی نیست؛ این بحران به مسائل گستردهتری از جمله امنیت، ساختار قدرت، صلاحیتهای ایالتی، حقوق سیاسی و اعتماد عمومی به نهادهای دولتی مربوط میشود.
مبارزه با خشونت و ناامنی باید با رعایت قانون، پاسخگویی و حفاظت از حقوق مردم همراه باشد. هیچ سیاست امنیتی نباید بهانهای برای نادیدهگرفتن حقوق اساسی شهروندان یا تشدید رنج مردم ملکی شود.
جنبشهای کارگری، احزاب کمونیست و نیروهای چپ جهان
حزب کمونیست بریتانیا در حمایت از کمونیستهای هند موضع گرفت
حزب کمونیست بریتانیا در ۱۲ اکتوبر بیانیهای در اعتراض به سرکوب دولتی علیه کمونیستهای هند منتشر کرد. این حزب بر ضرورت همبستگی با نیروهای چپ و دفاع از حقوق سیاسی و تشکلیابی تأکید کرده است.
این موضعگیری بار دیگر اهمیت همبستگی بینالمللی نیروهای مترقی را در دفاع از آزادیهای سیاسی، حق سازمانیابی و مبارزه با سرکوب برجسته میسازد.
حزب کمونیست ایالات متحده در برابر ابتکار لغو مالیات بر میلیونرها بسیج میشود
گزارشهایی در ۱۰ اکتوبر از فعالیت حزب کمونیست ایالات متحده در مخالفت با ابتکار شمارهٔ ۶۴۵ در ایالت واشنگتن منتشر شد؛ ابتکاری که هدف آن لغو مالیات موسوم به «مالیات میلیونرها» عنوان شده است.
مناقشه بر سر مالیات و توزیع بار اقتصادی، بخشی از جدال گستردهتر دربارهٔ عدالت مالیاتی و سهم ثروتمندان در تأمین هزینههای عمومی است. نیروهای چپ در این زمینه بر ضرورت نظام مالیاتی عادلانه و تأمین منابع لازم برای خدمات اجتماعی تأکید میکنند.
حزب کمونیست یونان حملهٔ فاشیستی در الفسینا را محکوم کرد
حزب کمونیست یونان حملهای با انگیزهٔ فاشیستی در منطقهٔ الفسینا را محکوم کرده است. این موضعگیری در چارچوب مخالفت این حزب با فعالیت گروههای راست افراطی و خشونت سازمانیافته علیه مخالفان سیاسی مطرح شده است.
مبارزه با فاشیسم و دفاع از حقوق تشکلیابی و فعالیت سیاسی، از موضوعات مهم در فعالیت احزاب کمونیست و نیروهای مترقی در اروپا به شمار میرود.
حزب کمونیست آلمان از تظاهرات حمایت از غزه پشتیبانی کرد
حزب کمونیست آلمان از تظاهرات حمایت از مردم غزه پشتیبانی کرده است. این موضعگیری در ادامهٔ اعتراضها و فعالیتهای همبستگی با مردم فلسطین و مخالفت با ادامهٔ رنج غیرنظامیان مطرح شده است.
بحران فلسطین همچنان توجه نیروهای صلحخواه، سازمانهای مدافع حقوق بشر و جنبشهای چپ را به خود جلب میکند. حفاظت از غیرنظامیان و تأمین حقوق اساسی مردم فلسطین از محورهای اصلی این مطالبات است.
حزب کمونیست برزیل در آستانهٔ منازعات انتخاباتی موضعگیری کرد
حزب کمونیست برزیل در موضعگیریهای اخیر خود به تحولات انتخاباتی و رقابت سیاسی در این کشور پرداخت و از مواضع نیروهای چپ در برابر راستگرایی دفاع کرد.
مناقشات انتخاباتی برزیل بخشی از کشمکش گستردهتر بر سر سیاستهای اقتصادی، حقوق اجتماعی و جهتگیری سیاسی کشور است. ارزیابی پیامدهای این رقابتها به برنامههای اعلامشدهٔ احزاب و تأثیر آنها بر زندگی کارگران و اقشار کمدرآمد وابسته است.
فعالیتهای انتشاراتی حزب کمونیست ترکیه
گزارشهایی در روزهای اخیر از فعالیتهای انتشاراتی حزب کمونیست ترکیه و انتشار نسخهٔ اسپانیایی یک اثر مرتبط با این حزب منتشر شده است.
انتشار آثار سیاسی و نظری به زبانهای گوناگون، راهی برای گسترش دسترسی مخاطبان به مباحث فکری و تجربیات جنبشهای سیاسی است. با این حال، ارزیابی محتوای هر اثر باید بر اساس متن خود آن و اطلاعات معتبر دربارهٔ موضوع و نویسنده صورت گیرد.
جهان؛ اقتصاد، جنگ و بحرانهای انسانی
صندوق بینالمللی پول دربارهٔ چشمانداز رشد اقتصاد جهان هشدار داد
بر اساس گزارش رویترز در ۱۳ اکتوبر، صندوق بینالمللی پول رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ را حدود ۳٫۱ درصد پیشبینی کرده و هشدار داده است که جنگها، بدهیها و افزایش احتمالی بهای نفت میتوانند چشمانداز اقتصاد جهانی را با خطر روبهرو سازند.
در همین گزارش، سرمایهگذاری در هوش مصنوعی از عوامل پشتیبان رشد اقتصادی عنوان شده است؛ با این حال، تداوم رشد به شرایط ژئوپولیتیکی، بازارهای انرژی و وضعیت مالی کشورها وابسته خواهد بود.
از دیدگاه اقتصادی، رشد کلان بهتنهایی تصویر کاملی از وضعیت مردم ارائه نمیکند. برای سنجش کیفیت رشد باید به اشتغال، درآمد واقعی خانوادهها، دسترسی به خدمات عمومی و چگونگی توزیع ثروت نیز توجه شود.
حملات تازه به زیرساختهای انرژی اوکراین گزارش شد
رویترز در ۱۲ اکتوبر گزارش داد که اوکراین روسیه را به حمله به تأسیسات انرژی متهم کرده است؛ حملاتی که به گفتهٔ مقامهای اوکراینی، چندین تأسیسات انرژی و دیگر زیرساختها را تحت تأثیر قرار دادهاند.
این گزارش در پی اعلام تلاشهایی برای توقف حملات به زیرساختهای انرژی منتشر شد. اتهامهای مطرحشده از سوی طرفهای درگیر باید با توجه به منابع مستقل و اطلاعات قابل تأیید ارزیابی شوند.
ادامهٔ حملات به زیرساختهای حیاتی میتواند پیامدهای گستردهای برای غیرنظامیان، دسترسی به برق و گرمایش و وضعیت اقتصادی مناطق آسیبدیده داشته باشد.
در بریتانیا بحث دربارهٔ روابط نزدیکتر با اتحادیهٔ اروپا بالا گرفته است
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در ۱۲ اکتوبر، اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، از ضرورت روابط نزدیکتر با اتحادیهٔ اروپا سخن گفته است. در این بحث، نگرانیهای امنیتی، ادعاهای مربوط به مداخلهٔ روسیه و پیامدهای برگزیت نیز مطرح شدهاند.
این موضعگیری بار دیگر نشان میدهد که روابط بریتانیا با اتحادیهٔ اروپا همچنان یکی از موضوعات مهم سیاسی و اقتصادی این کشور است. پیامدهای هر تغییر در این روابط باید از نظر تجارت، اشتغال، امنیت و منافع عمومی بررسی شود.
محدودیت دسترسی امدادگران در مناطق درگیری جنوب فیلیپین
گزارشی از رویترز در ۱۳ اکتوبر از محدودیتهایی بر فعالیت امدادگران در برخی مناطق درگیری جنوب فیلیپین حکایت دارد. بر اساس این گزارش، صدها هزار آواره به کمکهای انسانی نیاز دارند.
محدودشدن دسترسی نهادهای امدادرسان میتواند رساندن غذا، خدمات صحی و دیگر نیازهای ضروری را دشوار سازد. در مناطق درگیری، تضمین دسترسی امن و مؤثر امدادگران برای کاهش رنج غیرنظامیان اهمیت حیاتی دارد.
توفانها و سیلابها در ساحل اقیانوس آرام مکزیک قربانی گرفتند
گزارش گاردین در ۱۳ اکتوبر از مرگ پنج نفر در پی توفان سیمون و توفان حارهای ریچل در ساحل اقیانوس آرام مکزیک خبر داد. سیلابهای ناگهانی و آسیب به زیرساختها نیز از پیامدهای این رویدادهای جوی گزارش شدهاند.
این رویداد بار دیگر ضرورت آمادگی در برابر حوادث طبیعی، تقویت زیرساختهای مقاوم و دسترسی سریع جوامع آسیبپذیر به خدمات امدادی را برجسته میسازد.
نگاه تحلیلی روز
بحرانهای اجتماعی را باید در پیوند با ساختارهای اقتصادی و سیاسی بررسی کرد
رویدادهای افغانستان، خیبر پختونخوا و دیگر مناطق جهان نشان میدهد که بحرانهای انسانی، منازعات سیاسی، ناامنی و دشواریهای اقتصادی اغلب پیامدهایی فراتر از یک رویداد منفرد دارند.
برای فهم این تحولات، باید میان خبر، ادعای رسمی و تحلیل سیاسی تفاوت روشن قائل شد. گزارش دقیق واقعیتها، بررسی منافع نیروهای درگیر و توجه به پیامدهای تصمیمها بر زندگی مردم، از پیششرطهای تحلیل مسئولانه است.
از دیدگاه مارکسیستی، بررسی جامعه مستلزم توجه به مناسبات اقتصادی، ساختارهای قدرت، تضادهای طبقاتی و نقش نهادهای سیاسی در بازتولید یا تغییر شرایط موجود است. چنین رویکردی نباید جایگزین بررسی شواهد شود؛ بلکه باید پرسشهای روشنتری دربارهٔ ریشههای بحران، منافع گروههای اجتماعی و امکان دگرگونی ساختاری مطرح سازد.
برای مردم زحمتکش، کارگران، جوانان و زنان، معیار اساسی هر سیاست باید تأثیر واقعی آن بر زندگی روزمره، حقوق اجتماعی، فرصتهای برابر و امکان مشارکت در تعیین سرنوشت جامعه باشد.
سخن پایانی
افغانستان در برابر بحرانهایی قرار دارد که حل آنها به آگاهی اجتماعی، سازمانیابی مسئولانه، برنامهریزی اقتصادی و گسترش مشارکت مردم نیازمند است. فقر، بیکاری، محرومیت آموزشی و آوارگی را نمیتوان با شعارهای میانتهی یا راهحلهای مقطعی از میان برد.
در خیبر پختونخوا نیز حفظ حقوق مردم، جلوگیری از تشدید خشونت و حل اختلافهای سیاسی از راههای قانونی و پاسخگو اهمیت اساسی دارد. در سطح جهانی، جنگها، نابرابری اقتصادی و بحرانهای انسانی بار دیگر ضرورت توجه به منافع مردم عادی و دفاع از حقوق اساسی انسانها را برجسته ساختهاند.
آگاهی، همبستگی و مبارزهٔ مسئولانه برای عدالت اجتماعی، از عناصر اساسی ساختن آیندهای انسانیتر و عادلانهتر است.