افغانستان، منطقه و جهان؛ نبض جامعه و مبارزات مردم
۱) افغانستان
افغانستان در کانون گفت‌وگوهای سیاسی منطقه؛ اما بحران مردم پابرجاست
سازمان ملل از پایان سفر روزمری دی‌کارلو، معاون سرمنشی این سازمان در امور سیاسی و صلح‌سازی، به افغانستان خبر داده است. یادداشت DPPA با تاریخ ۵ اکتوبر منتشر شده؛ صفحهٔ یوناما همان خبر را ۶ اکتوبر تاریخ‌گذاری کرده است. دی‌کارلو با مقام‌های بالفعل، نمایندگان جامعهٔ مدنی، زنان و کارکنان زن سازمان ملل دیدار کرد. او بر ادامهٔ روند دوحه و تبدیل کار گروه‌های مبارزه با مواد مخدر و بخش خصوصی به نتایج عملی برای مردم تأکید کرد و نگرانی سازمان ملل دربارهٔ وضعیت زنان و دختران، به‌ویژه دسترسی به آموزش، را مطرح ساخت.
با این همه، پرسش اصلی پابرجاست: گفت‌وگوهای دیپلماتیک تا چه اندازه می‌توانند زندگی روزمرهٔ مردم را تغییر دهند؟ برای میلیون‌ها خانواده، سیاست زمانی معنا دارد که به نان، کار، آموزش، آزادی و امنیت اجتماعی بینجامد.
منابع: DPPA سازمان ملل؛ یوناما
دیوان کیفری بین‌المللی چهار قرار بازداشت را علنی کرد
دیوان کیفری بین‌المللی در ۵ اکتوبر چهار قرار بازداشت مربوط به چهار مقام ارشد طالبان، از جمله هبت‌الله آخوندزاده و عبدالحکیم حقانی، را علنی کرد. اتهام اعلام‌شده، «تعقیب بر مبنای جنسیت» به‌عنوان جنایت علیه بشریت است؛ از جمله در پیوند با سیاست‌هایی که زنان و دختران را از آموزش، کار، حضور در عرصهٔ عمومی و آزادی‌های اساسی محروم می‌کند. این قرارها اتهام‌اند، نه حکم محکومیت؛ طالبان نیز صلاحیت دیوان را رد کرده است.
منابع: دیوان کیفری بین‌المللی، ۵ اکتوبر؛ آسوشیتدپرس، ۵ اکتوبر
کابل و اسلام‌آباد؛ تنش ادامه دارد و مسکو از آمادگی برای میانجی‌گری می‌گوید
در نشست «فرمت مسکو» دربارهٔ افغانستان، امیرخان متقی، وزیر خارجهٔ طالبان، گفت اختلاف‌ها میان افغانستان و پاکستان باید از راه گفت‌وگو و دیپلماسی حل شود. نشست بدون بیانیهٔ مشترک پایان یافت و گزارش‌ها از اختلاف طالبان و پاکستان حکایت دارند. روسیه گفته است در صورت درخواست هر دو طرف، برای کاهش تنش آمادهٔ کمک است؛ این اعلام آمادگی به معنای انجام میانجی‌گری نیست.
در رویدادی جداگانه، یوناما اعلام کرد در حملات هوایی اول اکتوبر در کنر و هلمند دست‌کم ۱۰ غیرنظامی، بیشترشان کودک، کشته و ۹ نفر زخمی شده‌اند. بیانیهٔ یوناما عامل حمله را مشخص نکرده است.
افغانستان نباید میدان تسویه‌حساب‌های امنیتی قدرت‌های منطقه‌ای شود؛ صدای خانواده‌هایی که هزینهٔ درگیری‌ها را می‌پردازند باید در هر گفت‌وگویی شنیده شود.
منابع: کابل‌نو، نشست مسکو؛ وزارت خارجهٔ روسیه؛ رویترز، اظهارات متقی؛ یوناما، تلفات غیرنظامیان
۲) منطقه و جهان
غزه؛ یک سال پس از طرح صلح، جنگ پایان نیافته است
یک سال پس از طرح دونالد ترامپ برای پایان جنگ غزه، رویترز می‌گوید حملات اسرائیل ادامه دارد و بخش بزرگی از نوار غزه عملاً زیر کنترل نظامی اسرائیل است؛ خلع‌سلاح، خروج نیروها و بازسازی همچنان با موانع جدی روبه‌رو است. در گزارش ۶ اکتوبر، رویترز به نقل از امدادگران و مقام‌های صحی غزه از کشته‌شدن دست‌کم دو نفر در حمله‌هایی نزدیک شفاخانهٔ الشفا خبر داد؛ ارتش اسرائیل گفت هدف، افراد مسلح بوده‌اند و هویت و وضعیت کشته‌شدگان در گزارش مستقلانه روشن نشده است. برآورد IPC برای دورهٔ جولای تا دسمبر ۲۰۲۶ از بیش از ۱٫۴ میلیون نفر در غزه در وضعیت «بحران یا بدتر» خبر می‌دهد؛ این یک پیش‌بینی تحلیلی است، نه شمار تازهٔ افراد در روز نشر.
غزه همچنان یکی از آشکارترین نمونه‌های بحران انسانی و سیاسی جهان معاصر است؛ بازسازیِ واقعی باید نیازهای مردم را در مرکز قرار دهد.
منابع: رویترز، گزارش حملات ۶ اکتوبر؛ رویترز، ارزیابی یک‌سالهٔ طرح؛ IPC، ارزیابی امنیت غذایی غزه، جولای ۲۰۲۶
فرانسه؛ خیابان‌ها به میدان اعتراض نسل جوان تبدیل شده‌اند
اعتراض‌های دانش‌آموزی و دانشجویی که از مدارس آغاز شد، در ۶ اکتوبر ادامه یافت. خواسته‌های گزارش‌شده شامل بودجه و منابع بیشتر برای آموزش عمومی، استخدام آموزگاران، بهبود ساختمان‌های مدارس و مقابله با کمبود کارکنان و ازدحام صنف‌هاست. صدها مکتب در روزهای پیش از بسیج سراسری بسته یا مختل شده بودند؛ اتحادیه‌های آموزگاران نیز برای پیوستن به اعتصاب و حمایت از حرکت فراخوان داده‌اند. تا زمان تهیهٔ این متن، نباید این فراخوان را به‌عنوان مشارکت قطعی و سراسری همهٔ اتحادیه‌ها بیان کرد.
آمارهای بازداشت و توقیف یکسان نیستند: وزارت داخلهٔ فرانسه از ۶٬۰۵۹ مورد «interpellation» از ۲۸ سپتمبر سخن گفته، در حالی که وزارت عدلیه بیش از ۵٬۰۶۰ نفر را در بازه و تعریف دیگری گزارش کرده است؛ این رقم‌ها را نباید با هم جمع یا معادل یک نوع بازداشت دانست. آسوشیتدپرس نیز گزارش کرد که وزارت داخله از زخمی‌شدن ۳۰۵ مأمور در یک روز اعتراض خبر داده است. رویترز گزارش داد نوجوان ۱۵ساله‌ای در شهر لانس در ۵ اکتوبر پس از برداشتن نارنجک صوتی پولیس یک دست خود را از دست داد؛ مقام محلی گفت دربارهٔ این رویداد تحقیق آغاز شده است.
این اعتراض‌ها تنها دربارهٔ ساختمان مدرسه نیست؛ نشان می‌دهد نسل جوان در برابر کمبود خدمات عمومی و بی‌توجهی به نیازهای اجتماعی خاموش نمانده است. ادعاهای سیاسی هر طرف و یافته‌های تحقیقات را باید جداگانه سنجید.
منابع: رویترز، اعتراض‌ها و مدارس؛ لوموند، پوشش زندهٔ ۶ اکتوبر؛ وزارت عدلیهٔ فرانسه؛ رویترز، نوجوان ۱۵ساله، ۵ اکتوبر؛ آسوشیتدپرس، آمار اعلام‌شده از سوی وزارت داخله
یک واقعیت اقتصادی مهم
گزارش دفتر حسابرس ایالت نیویورک می‌گوید سود پیش از مالیاتِ فعالیت معاملاتی شرکت‌های عضو بورس نیویورک در نیمهٔ نخست ۲۰۲۶ به ۴۵٫۹ میلیارد دالر رسید؛ ۵۱٫۳ درصد بیشتر از دورهٔ مشابه سال قبل. این رقم به شرکت‌های عضو NYSE مربوط است، نه کل صنعت مالی امریکا. در کنار آن باید وضعیت کارگران، بیکاران و خانواده‌های کم‌درآمد را نیز دید: تضاد میان تمرکز ثروت و ناامنی اقتصادی، یکی از محورهای تحلیل اقتصاد سیاسی سرمایه‌داری است.
منابع: دفتر حسابرس ایالت نیویورک، ۶ اکتوبر؛ رویترز، بازنشر در یاهو فایننس
۳) جنبش‌های کارگری و چپ
بریتانیا؛ کارگران Wood Group دست به اعتصاب زدند
کارکنان فراساحلیِ عضو اتحادیه‌های RMT و Unite در شرکت Wood Group از نخستین ساعات ۶ اکتوبر اعتصاب ۴۸ساعته را آغاز کردند. اختلاف بر سر شرایط کاری و نگرانی اتحادیه‌ها از تغییر قراردادها و سیاست «اخراج و استخدام مجدد» است. Wood Group به بی‌بی‌سی گفت از اقدام برنامه‌ریزی‌شده آگاه است و مشاوره دربارهٔ تغییرات ادامه دارد. این اعتصاب تنها نزاع یک شرکت نیست؛ امنیت شغلی، دستمزد و شرایط کار از میدان‌های دائمی کشمکش میان نیروی کار و صاحبان سرمایه است.
منابع: RMT، ۵ اکتوبر؛ اتحادیهٔ Unite؛ بی‌بی‌سی، ۶ اکتوبر
اندونیزیا؛ تصویب لایحهٔ حمایت از اشتغال
پارلمان اندونیزیا در ۶ اکتوبر لایحهٔ حمایت از اشتغال را تصویب کرد. رویترز گزارش داده که افزایش مزایای پایان کار از نکته‌های اصلی آن است و پارلمان هدف لایحه را تقویت حقوق کارگران و قطعیت کسب‌وکار عنوان کرده است. متن نهاییِ منتشرشدهٔ قانون هنگام تهیهٔ این بولتن در دسترس نبود؛ بنابراین جزئیات مربوط به محدودیت اخراج و شیوهٔ تأمین مالی مزایا باید تا بررسی متن رسمی به گزارش رسانه‌ها یا مقام‌ها نسبت داده شود، نه به‌عنوان مادهٔ قطعی قانون.
منابع: رویترز، ۶ اکتوبر؛ پارلمان اندونیزیا، ۶ اکتوبر
آفریقای جنوبی؛ «اکتوبر سرخ» و آزمون تازهٔ حزب کمونیست
حزب کمونیست آفریقای جنوبی (SACP) کارزار «اکتوبر سرخ» را آغاز کرده است. محورهای اعلام‌شدهٔ آن حق کار، آب، برق، زمین، جاده و امنیت اجتماعی است. حزب گفته است در انتخابات محلی پیش رو، برای نخستین بار در دوران دموکراتیک آفریقای جنوبی، مستقل از ANC و با نام و پرچم خود رقابت می‌کند. این موضع و برنامه به خود حزب منسوب است. در سخنرانی کارزار، دبیرکل سولی مپایلا بر پاسخگویی نمایندگان و پیوند کرسی شورا با سازمان‌دهی مردم تأکید کرد.
این تجربه برای جنبش‌های چپ اهمیت دارد: قدرت سیاسی، اگر از سازمان‌یافتگی زحمتکشان جدا شود، می‌تواند به بوروکراسی و امتیاز بدل گردد.
منابع: بیانیهٔ کارزار SACP، ۴ اکتوبر؛ SABC News، ۴ اکتوبر؛ هرالد، ۶ اکتوبر
یونان؛ کمونیست‌ها علیه سیاست‌های جنگی بسیج می‌شوند
حزب کمونیست یونان (KKE) از کارگران و جوانان خواسته است علیه سیاست‌های جنگی و نقش یونان در طرح‌های نظامی امریکا، ناتو و اتحادیهٔ اروپا بسیج شوند. جبههٔ مبارزهٔ کارگری یونان (PAME) برای ساعت ۱۹:۳۰ روز ۶ اکتوبر در میدان سینتاگما فراخوان تجمع داد. در زمان تهیهٔ این بولتن، تجمع هنوز رویدادی برنامه‌ریزی‌شده بود؛ نتیجه یا شمار شرکت‌کنندگان را نمی‌توان از پیش تأیید کرد. مخالفت با نظامی‌گری و هزینه‌کرد نظامی، موضع سیاسی برگزارکنندگان است.
منابع: فراخوان PAME؛ بیانیهٔ KKE؛ وزارت خارجهٔ امریکا، برنامهٔ سفر
اسپانیا؛ مبارزه برای مسکن ادامه دارد
حزب کمونیست کارگران اسپانیا (PCTE) دربارهٔ ادامهٔ بسیج‌های مردمی پیرامون بحران مسکن موضع گرفته است. این بیانیه پس از رد دو فرمان اضطراری مسکن در پارلمان منتشر شد و بر ادامهٔ سازمان‌دهی برای حق مسکن تأکید دارد. این خبر، موضع و فراخوان یک حزب است؛ آن را از گزارش مستقل دربارهٔ تعداد شرکت‌کنندگان یا دامنهٔ جنبش جدا نگه می‌داریم. افزایش بهای خرید و کرایهٔ خانه در بخش‌هایی از اروپا، فشار سنگینی بر درآمد کارگران و جوانان وارد می‌کند.
منابع: بیانیهٔ PCTE؛ بازنشر در SolidNet؛ کنگرهٔ اسپانیا دربارهٔ رد فرمان‌ها
همبستگی کمونیستی در برابر سرکوب؛ مواضع حزبی با خبر مستقل یکی نیست
حزب کمونیست مکزیک (PCM) و جبههٔ جوانان کمونیست (FJC) اعلام کرده‌اند که هشت تن از اعضای‌شان پیش از راه‌پیمایی دوم اکتوبر در مکزیکوسیتی بازداشت شدند. در منابع بررسی‌شده، شمار هشت نفر به‌طور مستقل تأیید نشده است؛ بنابراین این موضوع باید صریحاً به اعلام خود احزاب نسبت داده شود. حزب کمونیست یونان پیام همبستگی با PCM و جبههٔ جوانان منتشر کرد. همچنین حزب کمونیست ترکیه و حزب کمونیست پاکستان به مناسبت هشتاد و پنجمین سالگرد تأسیس حزب تودهٔ ایران پیام‌های تبریکی و همبستگی فرستادند. این‌ها پیام‌های سیاسی احزاب‌اند، نه گزارش رویداد مستقل.
منابع: اعلام PCM در نشریهٔ El Machete؛ گزارش راه‌پیمایی در La Jornada؛ پیام KKE در SolidNet؛ پیام حزب کمونیست ترکیه به حزب توده؛ پیام حزب کمونیست پاکستان به حزب توده
۴) یادداشت کوتاه روز
نبض مبارزه؛ جهان آرام نیست
از کابل تا پاریس، از لندن تا جاکارتا و از آتن تا ژوهانسبورگ، رویدادهای این روز نشان می‌دهند که جامعهٔ انسانی ایستا نیست: دانش‌آموزان اعتراض می‌کنند، کارگران اعتصاب می‌کنند، اتحادیه‌ها سازمان‌دهی می‌کنند و احزاب کمونیست و سوسیالیست مواضع خود را اعلام می‌کنند. این مبارزه‌ها یکسان نیستند و هرکدام زمینهٔ تاریخی و سیاسی خود را دارند؛ اما همگی از مردمی خبر می‌دهند که شرایط ناعادلانه را می‌بینند و برای تغییر آن سازمان می‌یابند.
خبر فقط ثبت رویداد نیست؛ شناختن حرکت تاریخ نیز هست. تاریخ تنها در کاخ‌های قدرت نوشته نمی‌شود؛ کارخانه‌ها، دانشگاه‌ها، مکاتب، محلات کارگری و خیابان‌ها نیز میدان شکل‌گیری آینده‌اند. بخش «اخبار روز» می‌کوشد در کنار خبرهای رسمی، پنجره‌ای به مبارزات اجتماعی، کارگری و سیاسی مردم جهان بگشاید: خبر را خبر بنامد، تحلیل را تحلیل؛ ادعای هر طرف را به همان طرف نسبت دهد و منبع و زمینهٔ رویداد را روشن سازد.
جهان امروز را نمی‌توان تنها از پشت میزهای قدرت فهمید؛ باید صدای کسانی را نیز شنید که برای تغییر آن مبارزه می‌کنند.
تهیه و تنظیم: یما افغان
۶ اکتوبر ۲۰۲۶