د نن ورځې خبرونه

Published: 2026-10-09

Author / editor: مدیره هیآت
جمعه، ۱۷ تله ۱۴۰۵ لمریز کال — ۹ اکتوبر ۲۰۲۶

افغانستان

په کابل او هرات کې د جامو د مقرراتو له امله د ۵۳ ښځو او نجونو نیول

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (یوناما) ویلي چې د ۲۰۲۶ کال د جولای او سپتمبر ترمنځ د طالبانو چارواکو په کابل او هرات کې لږ تر لږه ۵۲ ښځې او یوه نجلۍ نیولې یا توقیف کړې دي. د یوناما په وینا، د پوړنی  نه اغوستل، د ویښتانو ښکاره پاتې کېدل، د رنګینو ټیکریو یا سینګار کارول او له محرم پرته په عامه ځایونو کې ګرځېدل د نیولو له یادو شویو لاملونو څخه وو. ملګرو ملتونو د ښځو پر وړاندې د ناوړه چلند، وهلو ټکولو او ګواښونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. یوناما خبرداری ورکړی چې د ځینو پېښو د نه راپور کېدو له امله ښايي اصلي شمېر تر دې لوړ وي. (UNAMA)

پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د پوځي برید له پیل څخه ۲۵ کاله تېر شول

د ۲۰۲۶ کال اکتوبر د هغه پوځي عملیاتو پنځه ویشتمه کلیزه ده چې د ۲۰۰۱ کال په اکتوبر کې د امریکا په مشرۍ په افغانستان کې پیل شول او شل کلنې جګړې ته یې لاره هواره کړه. دې جګړې د افغانستان ګڼ شمېر وګړي او بهرني سرتېري ووژل او پر هېواد یې ژور سیاسي، اقتصادي او ټولنیز اغېز پرېښود. په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو بېرته واک ته رسېدل، پر ښځو او نجونو پراخ محدودیتونه او اقتصادي بحرانونه لا هم د افغانستان د اوسني وضعیت له مهمو موضوعاتو څخه دي. (AP News)

سیمه او نړۍ

هند د نویو اعتراضونو په درشل کې د سیاسي فعالانو د پراخو نیونو له تورونو سره مخ دی

په هند کې یوې نوې سیاسي ډلې، «کاکروچ جنتا پارټۍ»، ادعا کړې چې چارواکو په نوي ډیلي کې د پلان شویو لاریونونو تر مخه د دې ډلې ګڼ غړي نیولي دي. دغه ډله د رایه‌ورکوونکو د نوملړونو د بیاکتنې پر سر د اختلافاتو له امله د ټاکنو د کمېسیون د مشر ګیانېش کومار د استعفا غوښتنه کوي. مخالفان وايي چې د نوملړونو څخه د ډېرو نومونو حذف کېدل د خلکو د رایې ورکولو حق له خطر سره مخ کولای شي؛ خو حکومت وايي چې دا کار د تکراري او غیرمستحقو نومونو د لرې کولو لپاره شوی دی. د نیول شویو کسانو د شمېر په اړه ادعاوې لا په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې. (The Guardian)

د ایران او امریکا د خبرو په اړه له تازه څرګندونو وروسته د تېلو بیې راټیټې شوې

د جمعې په ورځ د تېلو بیې راټیټې شوې، وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ایران سره د خبرو د پرمختګ یادونه وکړه او د سمدستي پوځي اقدام احتمال یې کم وباله. د برېنټ او د امریکا د لوېدیځ ټکساس د تېلو بیې راکمې شوې، خو په خلیج کې د انرژۍ د لېږد د امنیت په اړه اندېښنې لا هم شته. د ایران د تېلو له لېږد سره د تړلو کسانو او بېړیو پر وړاندې د امریکا نوي بندیزونه هم پر بازار اغېز لري. (Reuters)

د نړیوال وجهي صندوق او نړیوال بانک د غونډو په درشل کې نړیوال پورونه او د انرژۍ لګښتونه

د نړیوال وجهي صندوق او نړیوال بانک د کلنیو غونډو په درشل کې، چې په بانکوک کې ترسره کېږي، د دولتونو د پورونو زیاتوالی، د انرژۍ لګښتونه او جیوپولیټیکي کړکېچونه د نړیوال اقتصاد مهمې موضوعګانې ګرځېدلې دي. د پور اخیستلو د لګښتونو زیاتوالی او انفلاسیون په ځانګړي ډول پر پورونو بار او زیان‌منونکو اقتصادونو فشار زیاتوي. د دغو نړیوالو بنسټونو مالي او اقتصادي سیاستونه او پر ټیټ عاید لرونکو هېوادونو یې اغېزې هم د بحث مهم موضوعات دي. (Reuters)

د بهرنیو مرستو کمښت په افریقا کې د نجونو روغتیايي خدمتونه له ګواښ سره مخ کوي

د اسوشیټېډ پرېس د راپور له مخې، مالي محدودیتونه، د بهرنیو مرستو کمېدل، ټولنیز بدنامول او روغتیايي خدمتونو ته ستونزمن لاسرسی د افریقا په ځینو سیمو کې د تنکیو نجونو لپاره د امیندوارۍ د مخنیوي خدمتونه محدودوي. په زیمبابوې کې ګرځنده کلینیکونه لرې پرتو سیمو ته د روغتیايي خدمتونو په رسولو کې مهم رول لري؛ خو د مالي سرچینو کمښت ښايي ځینې پروګرامونه له خطر سره مخ کړي. دا وضعیت د عامې روغتیا د دوامدار ملاتړ او ټولو ته د برابر لاسرسي اهمیت بیا څرګندوي. (AP News)

کارګري او ټولنیز خوځښتونه

د ایرلنډ ښوونکي د ټول‌هېوادیز اعتصاب لپاره چمتووالی نیسي

په ایرلنډ کې د ښوونکو او نورو عامه خدمتونو اتحادیې د اکتوبر پر ۱۴ او ۲۱ د پلان شویو اعتصابونو لپاره چمتووالی نیسي. د معاشونو د نوي تړون پر سر اختلاف د دې کارګریزو اقداماتو اصلي لامل دی. اتحادیې وايي چې د ژوند د لګښتونو زیاتوالي د کارکوونکو د پېرلو ځواک کم کړی او حکومت تر اوسه د جدي خبرو لپاره د منلو وړ وړاندیز نه دی کړی. د ایرلنډ د منځنیو ښوونځیو د ښوونکو اتحادیې هم په دویم اعتصاب کې د خپلو غړو ګډون تایید کړی دی. (ASTI)

په ایرلنډ کې له سل زرو څخه ډېر دولتي کارکوونکي په صنفي اقداماتو کې برخه لري

په ایرلنډ کې د معاشونو شخړه یوازې ښوونکو پورې محدوده نه ده. د عامه سکتور اتحادیو ویلي چې له سل زرو څخه ډېر کارکوونکي په صنفي اقداماتو کې برخه لري، چې پکې د کار د فعالیتونو محدودول تر رسمي کاري ساعتونو پورې شامل دي. اتحادیې د معاشونو د نوي تړون په اړه د جدي خبرو غوښتنه کوي او خبرداری ورکوي چې د پرمختګ د نشتوالي په صورت کې به اعتراضي اقدامات دوام وکړي. دا شخړه د پېرلو د ځواک د کمېدو او د عامه سرچینو د وېش پر سر د اختلاف یوه بېلګه ده. (RTÉ)

په ایرلنډ کې مخالف سیاستوال د دولتي کارکوونکو له اعتصاب سره د پیوستون اعلان کوي

په ایرلنډ کې ځینو مخالفو سیاستوالو ویلي چې د اعتصاب کوونکو کارکوونکو سره د پیوستون په موخه ښايي د پارلمان په غونډو کې ګډون ونه کړي یا د اعتراضي لیکو له منځه تېر نه شي. دا دریځ ښيي چې د معاشونو شخړه د حکومت او اتحادیو له اړیکو هاخوا د هېواد پر سیاسي فضا هم اغېز کوي. (The Irish Sun)

چپ‌ګرا او سیاسي بدلونونه

د جرمني چپ ګوند په برلین کې د ائتلافي خبرو لپاره چمتووالی نیسي

د جرمني چپ ګوند د یهودستیزۍ د پېښو په اړه د یو لړ اقداماتو پر سر له سوسیال‌ډیموکرات ګوند او شنو ګوندونو سره هوکړې ته رسېدلی دی. دغه هوکړه په برلین کې د ائتلاف د جوړولو د مقدماتي خبرو لپاره لاره هواروي. چپ ګوند د ۲۰۲۶ کال د سپتمبر د ۲۰مې په ایالتي ټاکنو کې ۲۵٫۷ سلنه رایې ترلاسه کړې وې. راتلونکې خبرې اترې کولای شي د جرمني د پلازمېنې په اداره کې د دغه ګوند پر رول او د چپ او منځني چپ سیاسي ځواکونو پر اړیکو اغېز وکړي. (Reuters)

د هسپانیا د کارګرانو کمونیست ګوند په لومړنیو ټاکنو کې د ګډون اعلان کړی

د هسپانیا د کارګرانو کمونیست ګوند اعلان کړی چې د نومبر پر ۲۹ د دغه هېواد په پلان شویو لومړنیو ټاکنو کې به ګډون وکړي. دا پرېکړه په داسې شرایطو کې شوې چې د ښوونې او روزنې، کاري شرایطو او د ژوند لګښتونه د هسپانیا په سیاسي بحثونو کې مهم ځای لري. د دې ګوند د انتخاباتي پروګرام او لومړیتوبونو د لا روښانه کېدو لپاره باید د هغه رسمي اعلامیې او اسناد وڅارل شي. (icp.org.tr)

د چک جمهوریت کمونیست ګوند خپل انتخاباتي کمپاین پیاوړی کوي

د چک جمهوریت د بوهم او موراویا کمونیست ګوند د ښاروالیو او سنا د ټاکنو په درشل کې خپل انتخاباتي فعالیتونه زیات کړي دي. دا د چپ‌ګرا ځواکونو د هڅو یوه برخه ده چې په ټاکنیزو بنسټونو کې خپل سیاسي حضور وساتي یا پراخ یې کړي. د معاشونو، عامه خدمتونو، بهرني سیاست او ټولنیز عدالت په اړه د ګوند مشخص دریځونه به د دغه کمپاین په ارزونه کې مهم وي. (icp.org.tr)

د برازیل کمونیست ګوند د ټاکنیزو پایلو اعلان کړی

د برازیل کمونیست ګوند (PCdoB) اعلان کړی چې د اکتوبر د څلورمې نېټې په عمومي ټاکنو کې یې ۱۱ څوکۍ ترلاسه کړې دي. دا د برازیل په سیاسي ډګر کې یو تازه تحول دی او په سیاسي جوړښت کې د دغه ګوند ټاکنیز حضور څرګندوي. د پایلو د بشپړې ارزونې لپاره باید د څوکیو جوړښت او په پارلماني بنسټونو او ائتلافونو کې د ګوند دریځ هم وڅېړل شي. (icp.org.tr)

د تحریریې یادونه

د نن ورځې خبرونه د داسې نړۍ انځور وړاندې کوي چې د ښځو حقونه، سیاسي ازادۍ، د کارکوونکو د پېرلو ځواک او د عامه خدمتونو راتلونکی پکې د ټولنیزو شخړو په مرکز کې دي. له افغانستانه تر ایرلنډ، له هنده تر جرمني، سیاسي او اقتصادي پرېکړې د میلیونونو انسانانو پر ژوند مستقیم اغېز لري.

د دغو بدلونونو د پېژندلو لپاره باید د تایید شویو واقعیتونو، د ښکېلو لوریو د ادعاوو او سیاسي تحلیل ترمنځ روښانه توپیر وساتو. انتقادي پوهاوی هغه وخت ډېر ارزښت لري چې پر دقیقو معلوماتو، د سرچینو پر ارزونه او د پېښو د اقتصادي او ټولنیزو ریښو پر پېژندنه ولاړ وي.

د نن ورځې خبرونه؛ د نړۍ د واقعیتونو د پېژندلو لپاره، او انتقادي پوهاوی؛ د ټولنیز بدلون د اړتیا د درک لپاره.