د وینې او سنګر ورځ:د لړم میاشتی ۳۰مه په سره جنتري کې څنګه ولولو؟ Published: 2026-11-21 Author / editor: یما افغان ملگرو! تاسو جنتري څنګه لولئ؟ بورژوازي جنتري د پاچاهانو په زوکړو او د استعماري شرمناکو تړونونو په پېښو ډکوي. خو موږ جنتري په وینو لولو، په سنګرونو کې یې لولو. سره جنتري د پاچاهانو جنتري نه ده، بلکې د ولسونو جنتري ده. او د نومبر ۲۱مه د دې جنتري له تر ټولو سرو پاڼو څخه یوه ده؛ هغه ورځ چې موږ ته راښيي، تاریخ د خبرو اترو په تالارونو کې نه، بلکې د طبقاتي مبارزې په ډګرونو کې لیکل کېږي. د نومبر ۲۱مه باید څنګه ولوستل شي؟ باید د یوه مانیفېست په توګه ولوستل شي. ۱. لومړۍ لوستنه: علي‌مسجد باید د هېرېدنې پر وړاندې د جګړې د اعلان په توګه ولوستل شي د ۱۸۷۸ کال د نومبر په ۲۱مه، د برېتانوي هند د پوځ درې سترو پوځي ستونونو ته د پرمختګ امر ورکړل شو. دا یوازې یو عادي پوځي یرغل نه و؛ دا د امپریالېزم د توپچي بېړیو د زور له لارې د ډیپلوماسۍ څرګندونه وه. برېتانیا غوښتل افغانستان پر یوه «حایله دولت» بدل کړي؛ یعنې د هند د لوټمارۍ د ساتنې لپاره پر یوه امنیتي کمربند. خو د خیبر په تنګي، په علي‌مسجد کې، غلام حیدر خان او افغان سرتېري ودرېدل. هغوی له پوځي پلوه شاتګ وکړ، خو له تاریخي پلوه بریالي شول. ولې؟ لینن موږ ته راښودلي چې جګړې دوه ډوله دي: ارتجاعي جګړه او مترقي جګړه. د برېتانیا جګړه د نړۍ د وېشلو لپاره یوه ارتجاعي جګړه وه؛ خو د افغانانو جګړه د ملي برخلیک د ټاکلو د حق د دفاع لپاره یوه مترقي مبارزه وه. هر زوړ ټوپک چې په علي‌مسجد کې ډز وکړ، د «سترې لوبې» د ستراتېژۍ پر تابوت یې یو مېخ وواهه. نن چې نوی امپریالېزم د هوښیارو بمونو او اقتصادي بندیزونو په وسیله راڅرګندېږي، د علي‌مسجد تاریخي درس دا دی: هغه ولس چې د نیوکې وسله په وسلواله نیوکه بدله کړي، ماتې نه منونکی دی. ۲. دویمه لوستنه: د سمندري ځواک تسلیمېدل او د ښځو پاڅون باید د بورژوازۍ د زوال د قانونمندۍ په توګه ولوستل شي په همدې ورځ، د ۱۹۱۸ کال د نومبر په ۲۱مه، د جرمني د قیصر سمندري بېړۍ د نیمه پورته شویو بیرغونو تر سیوري لاندې سکاټلنډ ته داخلې شوې، څو تسلیم شي. دا صحنه ښه په یاد وساتئ! دا د هر امپریالېزم حتمي برخلیک دی. د جرمني امپریالېزم چې غوښتل یې نړۍ تېره کړي، په خپله د بل چا د تېري قرباني شو. دا هماغه قانونمندي ده چې مارکس وړاندوینه کړې وه: پانګوالیزم خپل قبرکن په خپله روزي. او په همدې ساعتونو کې، په لندن کې، هماغه سترواکۍ چې پرون یې پر علي‌مسجد بمبارد کړی و، اړ شوه چې پارلمان ته د ښځو د نوماندۍ او غړیتوب د حق قانون لاسلیک کړي. ایا دا د ملکې ډالۍ وه؟ هېڅکله نه! دا د پنځوسو کلونو بند، د خوړو اعتصابونو، لاریونونو او د کارګرو ښځو او د ښځو د رایې ورکولو د حق د مبارزینو د وینو پایله وه. تاریخ موږ ته وایي: بورژوازي هېڅکله په خپله خوښه شاتګ نه کوي. د آزادۍ هره ذره د طبقاتي فشار په زور ترلاسه شوې ده. سمندري ځواک ځکه تسلیمېږي چې ملوانان یې نور نه غواړي د قیصر لپاره مړه شي. پارلمان ځکه تسلیمېږي چې ښځې نور چوپتیا نه غواړي. ۳. درېیمه او اصلي لوستنه: لیون، برازیل او کولمبین باید د راتلونکي د لارې د نقشې په توګه ولوستل شي خو د نومبر د ۲۱مې اصلي جوهر د کارګرې طبقې په سنګر کې پروت دی. لیون، ۱۸۳۱: د فرانسې د ورېښمو اوبدلو کارګران له لوږې سره مخامخ وو. پانګوال د هغوی مزدونه راټیټ کړي وو. کارګرانو څه وکړل؟ سوال یې ونه کړ. سنګرونه یې جوړ کړل. ښار یې تر خپل واک لاندې راوست او تور بیرغ یې پورته کړ چې پرې لیکل شوي وو: «په کار ژوند، یا په مبارزه کې مرګ!» دا لومړی ځل و چې پرولتاریا ځان د یوې خپلواکې طبقې په توګه اعلان کړ. دا د نوي پېر د معاصر کارګري غورځنګ زېږون و. برازیل، ۱۹۱۰ ــ د قمچینې پر ضد پاڅون: تاریخ تکرار شو، خو په لوړه کچه. د برازیل د سمندري ځواک تورپوستو ملوانانو، چې لا هم په قمچینو وهل کېدل، جنګي بېړۍ ونیولې او توپونه یې د ولسمشرۍ ماڼۍ پر لور واړول. د هغوی مشر ژوآئو کاندیدو، یو تورپوستی ملوان و. دا نور یوازې د کارګرانو مبارزه نه وه، بلکې د طبقاتي مبارزې او نژادپالنې ضد مبارزې یووالی و. دې پېښې موږ ته وښوده چې تر هغه چې نژادي استثمار شتون ولري، طبقاتي ازادي به نیمګړې وي. کولمبین، ۱۹۲۷ او جنرال موټورز، ۱۹۴۵: امریکایي پانګوالیزم له تاریخ څخه هېڅ درس وانخیست. په ۱۹۲۷ کال کې یې پر کان‌کېندونکو کارګرانو په ماشیندارو برید وکړ او شپږ تنه یې ووژل. هغوی فکر کاوه چې په وینو به وکولای شي د مبارزې اور مړ کړي. خو د ۱۹۴۵ کال د نومبر په ۲۱مه، هماغه اور د جنرال موټورز ۹۲ فابریکې په ۵۰ ښارونو کې تړلو ته اړ کړې. ۳۲۰ زره کارګرانو د خپلو اتحادیو په رهبرۍ کې د امریکا د صنعت دا ستر ځواک د ۱۱۳ ورځو لپاره پر ګونډو کړ. دا د تاریخ دیالکتیک دی: د پرون ورځې ځپنه، د نن ورځې سازمان‌یابي زېږوي. نو څنګه یې باید ولولو؟ د نومبر ۲۱مه باید د یوې خاطرې په توګه ونه لوستل شي، بلکې د یوه عملي لارښود په توګه باید ولوستل شي. دا ورځ په لوړ غږ اعلان کوي چې د برېتانیا پر وړاندې د افغانستان مقاومت، په کروک پارک کې د ایرلنډیانو مقاومت، د قمچینو پر وړاندې د برازیلي ملوانانو پاڅون او د جنرال موټورز پر وړاندې د امریکایي کارګرانو اعتصاب، ټول د یوې واحدې جبهې برخه دي: د پانګې پر وړاندې د ولسونو جبهه. زموږ، د نوي درفش‌دارانو دنده څه ده؟ زموږ دنده دا ده چې د لیون تور بیرغ، چې د جنرال موټورز په سرو بیرغونو بدل شو، نن په کابل، هرات، فابریکو، پوهنتونونو او کروندو کې رپاند وساتو. تاریخ زموږ انتظار نه باسي. تاریخ باید جوړ شي. **مرګ پر امپریالېزم! ژوندی دې وي د کارګرانو انقلاب! ژوندی دې وي سوسیالېزم!**