۱۷نوامبر: مانیفست سرخ خون و آگاهی — از قتل‌عام منگره تا قیام پلی‌تخنیک؛ دیالکتیک تاریخی دانشجو، کارگر و ضد امپریالیسم Published: 2026-11-17 Author / editor: یما افغان به مناسبت تقویم سرخ – ۲۶ عقرب ۱۴۰۵ / ۱۷ نوامبر ۲۰۲ تاریخ، آنگاه که از منظر ماتریالیسم تاریخی خوانده شود، نه تقویمی از تاج‌گذاری ملکه‌ها و افتتاح کانال‌های استعماری، بلکه کارنامه خونین طبقات است. تقویم سرخ امروز، ۱۷ نوامبر، سندی کوبنده بر این حقیقت است که هر جا پرچم مقاومت خلق‌ها برافراشته شد، ماشین سرکوب امپریالیسم، فاشیسم و ارتجاع، با ددمنشی به میدان آمد – و هر جا سرکوب شد، بذر انقلاب عمیق‌تر ریشه دواند. یکم: منگره، سوئز و چهره عریان استعمار امپریالیسم بریتانیا در ۱۷ نوامبر ۱۹۱۳ در تپه‌های منگره، گردهمایی یک و نیم لک نفر از قبایل بیل را که علیه بیگاری، بهره‌کشی و مالیات استعماری به رهبری گوویند گورو برخاسته بودند، به رگبار بست. روایت دولت هند از ۱۵۰۰ جان‌باخته می‌گوید، حتی روایت محافظه‌کار آرشیو استعماری نیز از ۹۰۰ اسیر سخن می‌راند. این اختلاف آمار، نه تردید در جنایت، بلکه تلاش بورژوازی برای مدیریت حافظه تاریخی است. چهل و چهار سال پیش از آن، در ۱۷ نوامبر ۱۸۶۹، کانال سوئز با جشن اشراف اروپا افتتاح شد؛ آبراهی که بورژوازی اروپا آن را «تمدن» نامید، اما هر وجب آن بر استخوان کارگران مصری بنا شده بود. از سوئز تا منگره، قانون عام سرمایه‌داری انحصاری یکی است: انباشت از طریق غارت، و تمدن از طریق بربریت. این است منطق کانال و تپه؛ یکی آبراه تجارت جهانی برای سرمایه، دیگری قتلگاه خلقی که حاضر به بیعت با سرمایه نشد. دوم: ۱۷ نوامبر، روز دانشجو نه به عنوان قربانی، بلکه به عنوان پیشاهنگ در ۱۷ نوامبر ۱۹۳۹، فاشیسم هیتلری به خوابگاه‌های پراگ یورش برد، ۹ رهبر دانشجویی را تیرباران کرد، دانشگاه‌ها را بست و بیش از هزار دانشجو را به اردوگاه زاکسنهاوزن فرستاد. بورژوازی می‌پنداشت با بستن دانشگاه، اندیشه را به بند می‌کشد. اما دیالکتیک تاریخ انتقام گرفت. در ۱۷ نوامبر ۱۹۴۱، در لندن، این روز به «روز جهانی دانشجویان» اعلام شد. دانشجو از سوژه سرکوب به سوژه تاریخ بدل شد. همین دیالکتیک در ۱۴ تا ۱۷ نوامبر ۱۹۷۳ در آتن تکرار شد. قیام پلی‌تخنیک آتن، که دانشجویان، کارگران و توده‌های زحمتکش علیه دیکتاتوری نظامی فاشیستی ۱۹۶۷-۱۹۷۴ برخاستند، با تانک در هم کوبیده شد. اما خون آن روز، کاخ ژنرال‌ها را لرزاند. و سرانجام در ۱۷ نوامبر ۱۹۸۹، در پنجاهمین سالگرد همان سرکوب ۱۹۳۹، دانشجویان پراگ دوباره به خیابان آمدند، با باتوم پلیس انحصارگر حزبی روبرو شدند و جرقه‌ای زدند که به «انقلاب مخملی» و فروپاشی انحصار قدرت انجامید. درس لنینیستی این سه ۱۷ نوامبر چیست؟ اینکه جنبش دانشجویی تا زمانی که به جنبش کارگری و توده‌ای پیوند نخورد، در معرض سرکوب است، اما هنگامی که پیوند خورد، به نیروی مادی تاریخ بدل می‌شود. دانشجو بدون پرولتاریا، روشنفکرِ منزوی است؛ با پرولتاریا، سازمانده انقلاب. سوم: از سلطان عثمانی تا سالت و لونا – افول یک نظم و تولد نظمی دیگر در همین روز، ۱۷ نوامبر ۱۹۲۲، محمد ششم، آخرین سلطان عثمانی، با ناو بریتانیایی «مالایا» از استانبول گریخت. این فرار، نه فقط پایان یک سلسله، بلکه اعلام ورشکستگی تاریخی فئودالیسم متحد با امپریالیسم بود. خلاء آن را بورژوازی ملی پر کرد، اما تاریخ ثابت کرد که رهایی نهایی بدون رهبری طبقه کارگر ممکن نیست. در ۱۷ نوامبر ۱۹۶۹، مذاکرات SALT میان آمریکا و اتحاد شوروی در هلسینکی آغاز شد. این نه صلح‌دوستی امپریالیسم، بلکه توازن وحشت و دستاورد قدرت سوسیالیستی شوروی بود که امپریالیسم را وادار به مذاکره کرد. و در ۱۷ نوامبر ۱۹۷۰، لونا-۱۷، لوناخود-۱ را بر ماه نشاند. این نخستین کاوشگر رباتیک تاریخ بود – اثبات برتری تاریخی سوسیالیسم در فتح آسمان، زمانی که سوسیالیسم هنوز از انحراف رویزیونیستی به انحطاط کامل نرسیده بود. از فرار سلطان با کشتی بریتانیا تا فرود پرولتاریا بر ماه، فاصله دو جهان است: جهان رو به زوال و جهان رو به طلوع. نتیجه انقلابی: وظیفه امروز ما تقویم سرخ امروز با صراحت کمونیستی به ما می‌گوید که در افغانستان، رویدادی ثبت نشده – و نویسنده تقویم شریفانه از جعل تاریخ خودداری کرده است. این خود درس است: تاریخ ما را نه با جعل، بلکه باید با مبارزه طبقاتی امروز نوشت. امروز امپریالیسم به شکل جدید، با تحریم، با جنگ نیابتی، با بنیادگرایی و با استثمار نئولیبرال، همان کاری را می‌کند که در منگره و سوئز و پراگ و آتن کرد. وظیفه کمونیست‌ها، نه نوستالژی برای ۱۷ نوامبرهای گذشته، بلکه سازماندهی حزب پیشاهنگ پرولتاریا، پیوند دانشجوی انقلابی و کارگر آگاه، و تدارک دیکتاتوری پرولتاریا به مثابه تنها دمکراسی واقعی برای اکثریت زحمتکش است. **۱۷ نوامبر زنده است تا زمانی که پرچم سرخ برافراشته است!** **مرگ بر امپریالیسم، فاشیسم و ارتجاع!** **زنده باد انترناسیونالیسم پرولتری!**