وقتی ۷۱٪ بیماران از بیماری خود بی‌خبرند؛ سود سرمایه در برابر جان زحمتکش Published: 2026-11-17 آمار وزارت صحت عامه که امروز در بولتن آوردیم، باید با خط درشت در تاریخ ثبت شود: از ۱.۹ میلیون مبتلا به دیابت در افغانستان، ۷۱ درصد از بیماری خود خبر ندارند. این یک عدد نیست، این یک حکم طبقاتی است. این یعنی در کشوری که ۴۸ تانکر دیزل و پترول بی‌کیفیت می‌تواند از مرز ابریشم نیمروز عبور کند و بعد مجبور شود برگردانده شود، اما یک دستگاه ساده تست قند خون نمی‌تواند به قریه برسد. یعنی سرمایه برای قاچاق و واردات بی‌کیفیت راه دارد، اما برای آگاهی و پیشگیری راه ندارد. **این تناقض، نخ تسبیح تمام بولتن امروز است. افغانستان: وقتی بازار، جای دولت را می‌گیرد به ۱۲ خبر افغانستان نگاه کنید: ۱. از یک سو، توافق ۱۹۲ میلیون افغانی برای ۸۱ هزار خانواده بازگشت‌کننده در ۱۶ ولایت خبر امیدوارکننده است. از سوی دیگر، همان روز خبر می‌رسد که ۴۸ تانکر بی‌کیفیت از نیمروز برگشت خورده. این یعنی تجارت آزاد بدون نظارت دولتی، هم به جیب تاجر می‌زند و هم به صحت مردم. ۲. خبر دوم و سوم را کنار هم بگذارید: هیات وزارت صنعت و تجارت با تاجران هندی درباره معادن و انرژی گفتگو می‌کند و حجم تجارت با ایران به ۲.۷ میلیارد دالر رسیده است. اما در داخل، بحران آب در نیلی دایکندی زندگی را تهدید می‌کند و ۳۰۰ منازعه محلی در غزنی در سه سال از طریق جرگه حل شده است، نه از طریق دولت. یعنی سرمایه فرامرزی رشد می‌کند، اما دولت در ابتدایی‌ترین وظایف خود — آب آشامیدنی و حل منازعه — غایب است. ۳. و بعد، دو خبر تکان‌دهنده: انفجار مهمات منفجرنشده در غزنی که جان یک کودک را گرفت، و گزارش اسوشیتدپرس درباره زنان افغانستان که در برابر محدودیت‌ها، مکتب‌های مخفی و کسب‌وکارهای کوچک می‌سازند. در یک کشور، کودک از مهمات دیروز کشته می‌شود و زن برای آموزش امروز پنهان می‌شود. این هزینه‌ای است که زحمتکشان برای نظامی می‌پردازند که نه امنیت می‌دهد و نه آموزش. ۴. بازدید نماینده ویژه سازمان ملل از مرکز درمان فیستول در شفاخانه میرویس قندهار و نشست چهارروزه در کابل درباره فرمان‌های طالبان، نشان می‌دهد که جامعه جهانی هنوز در سطح پروژه و کنفرانس مانده است. در حالی که مشکل، ساختاری است: وقتی ۷۱٪ بیماران از بیماری خود بی‌خبرند، مشکل فقط کمبود دارو نیست، مشکل نبود یک نظام صحی همگانی، رایگان و طبقاتی است. موضع حزب ما در این بخش روشن است: ما خواستار ملی‌سازی واردات سوخت و مواد اساسی، ایجاد شبکه سراسری تشخیص و آگاهی صحی رایگان، و سرمایه‌گذاری دولتی در آب‌رسانی روستایی به جای اتکا به کمک‌های مقطعی ۱۹۲ میلیونی هستیم. منطقه و جهان: از سانسور تلگرام تا ربات قاتل ۱۲ خبر جهان امروز، همان منطق سود بر جان را در مقیاس جهانی نشان می‌دهد: عراق و اردن در ۱۶ نوامبر تلگرام را ممنوع کردند. بهانه: مقابله با افراط‌گرایی و محتوای غیرقانونی. در همان روز، آمریکا و ۹ متحدش توافقی برای حفاظت از زنجیره تامین هوش مصنوعی امضا کردند. بهانه: امنیت ملی. یکی سانسور را به نام امنیت توجیه می‌کند، دیگری انحصار تکنولوژی را. هر دو، یک کار می‌کنند: **کنترل آگاهی و ابزار تولید از دست مردم.** این در حالی است که دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، در همان روز خواستار مقررات الزام‌آور برای «ربات‌های قاتل» شد — سلاح‌هایی که بدون تصمیم مستقیم انسان می‌کشند. یعنی در حالی که برای مردم عادی تلگرام ممنوع می‌شود، برای ارتش‌ها ربات قاتل آزاد می‌شود. و بعد، اخبار جنگ: ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا «تئودور روزولت» به خاورمیانه در میانه جنگ آمریکا و ایران، حمله روسیه به دو پل در کی‌یف که آب و برق را قطع کرد، اعتراض ژاپن به ورود هواپیماهای روسیه، و کمبود گاز در ایران به دلیل آسیب به زیرساخت‌های انرژی در جنگ. و در کنار آن، ۱۷ کشته در دو تیراندازی در افریقای جنوبی و کشته شدن یک زن فلسطینی به دست شهرک‌نشینان. اینها جنگ‌های جدا نیستند. اینها یک جنگ واحد است: جنگ سرمایه انحصاری برای بازار، انرژی و نفوذ. و هزینه آن را — مثل همیشه — زحمتکشان می‌دهند: با قطعی گاز در زمستان ایران، با قطعی آب در کی‌یف، و با جان باختن در غزه و افریقای جنوبی. ترامپ که می‌گوید می‌خواهد درباره اوکراین با شی و پوتین در آسیا گفتگو کند، در واقع سرنوشت ملت‌ها را در میز معامله قدرت‌های بزرگ می‌گذارد. ما با این منطق مخالفیم. امید: از آتن تا کلمبیا اما بولتن امروز با ۸ خبر از اردوگاه کار، پایان تاریک ندارد. بیستمین نشست سازمان‌های جوانان کمونیست اروپا در آتن با حضور ۲۰ سازمان از کشورهای مختلف، با شعار مبارزه علیه جنگ‌های امپریالیستی، فقر و استثمار پایان یافت. حزب کمونیست یونان و جوانان آن، ۵۳مین سالگرد قیام پلی‌تخنیک علیه دیکتاتوری را گرامی داشتند — قیامی که یادآور می‌شود دانشجو و کارگر می‌توانند دیکتاتوری را بیندازند. حزب کمونیست کلمبیا خواستار بسیج سراسری برای اعتصاب ۱۹ نوامبر شد. حزب کمونیست ترکیه از طریق دبیرکلش کمال اوکویان اعلام کرد بحران اروپا تازه آغاز شده است. کمونیست‌های فرانسه بر تداوم مبارزه برای عدالت اجتماعی تاکید کردند. حزب کمونیست استرالیا خواستار پیمان با بومیان شد و حزب کمونیست هند کارزار ایالتی در آندرا پرادش را پایان داد. اینها خبرهای حاشیه‌ای نیستند. اینها جواب به سوال اول سرمقاله هستند: وقتی ۷۱٪ بیماران بی‌خبرند، چه باید کرد؟ جواب، سازماندهی است. همانطور که زنان افغانستان با مکتب مخفی جواب می‌دهند، کارگران فرانسه با اعتصاب بنادر، و جوانان یونان با راهپیمایی به سوی سفارت آمریکا. نتیجه‌گیری عنوان امروز ما — سود سرمایه در برابر جان زحمتکش — خلاصه تمام ۳۲ خبر است. در افغانستان، سود تاجر سوخت بی‌کیفیت در برابر جان کودک غزنی و زن دیابتی بی‌خبر. در جهان، سود کارخانه اسلحه‌سازی در برابر جان فلسطینی و اوکراینی. و در اردوگاه کار، همبستگی در برابر این سود. وظیفه درفش‌داران نوین حزب دموکراتیک خلق افغانستان این است که این سه بخش را به هم وصل کند: از مطالبه تست رایگان دیابت در قریه‌های دایکندی تا حمایت از اعتصاب کارگران بندر مارسی، راه یکی است. راه ما، سوسیالیسم و عدالت اجتماعی است. --- *این سرمقاله بر بنیاد بولتن خبری ۱۶ و ۱۷ نوامبر تهیه شده و موضع رسمی تحریریه است.*