د ملتونو برخلیک د تړلو دروازو تر شا نه شي ټاکل کېدای! Published: 2026-11-14 نړۍ د نويو بدلونونو په درشل کې ده؛ داسې بدلونونه چې یو ځل بیا د سترو قدرتونو ترمنځ د ګټو ټکر، د نړیوال نفوذ سیالي او د هغو ملتونو برخلیک څرګندوي چې ډېری وخت د دوی له ګډون او ارادې پرته د سیاسي او اقتصادي پرېکړو قرباني کېږي. ټاکل شوې ده چې ډونالډ ټرمپ، شي جین‌پینګ او ولادیمیر پوتین د چین په شنژن ښار کې په درې‌اړخیزه غونډه کې سره وګوري؛ هغه غونډه چې د اټومي امنیت او نړیوالو کړکېچونو، په ګډون د اوکراین جګړې، مسئلې به یې د بحث په محور کې وي. دا لیدنه، له احتمالي پایلو پرته، یو ځل بیا څرګندوي چې د سترو قدرتونو ترمنځ سیالي او سیاسي معاملې لا هم د نړیوالو اړیکو له مهمو ټاکونکو عواملو څخه دي. خو اساسي پوښتنه دا ده: آیا د جګړو د ښکېلو ملتونو له ګډون، د هېوادونو د ملي حاکمیت له درناوي او د خلکو د پراخو پرګنو د ګټو له په پام کې نیولو پرته تلپاتې سوله رامنځته کېدای شي؟ هر هغه تړون چې د ملتونو برخلیک د هغوی له حضور او ارادې پرته ټاکي، د عادلانه سولې بنسټ نه شي جوړولای. په افغانستان کې، د جرمونو نړیوالې محکمې وروستۍ پرېکړې چې د امریکايي ځواکونو او داعش خراسان د احتمالي جنایتونو په اړه یې د څېړنې یوه برخه بنده کړه، یو ځل بیا د نړیوال نظام د انتخابي عدالت مسئله د بحث ډګر ته راوستې ده. که څه هم د طالبانو د ادعا شویو جنایتونو په اړه څېړنې په جلا توګه دوام لري او د محکمې څارنوال دا پرېکړه تر اعتراض لاندې راوستې ده، خو د امریکايي ځواکونو په اړه د څېړنو د یوې برخې درول د قانون پر وړاندې د برابرۍ او د نړیوالو بنسټونو د خپلواکۍ په اړه جدي پوښتنې راپورته کوي. عدالت هغه وخت معنا لري چې هېڅ ځواک، هېڅ پوځ او هېڅ سیاسي مقام له حساب ورکولو څخه لوړ ونه ګڼل شي. د افغانستان د قربانیانو وینه باید د سترو قدرتونو په سیاسي معاملاتو کې له پامه ونه غورځول شي. په همدې ترڅ کې، د طبیعي سرچینو د سپارلو او پلورلو پر ضد د منظور پښتین دریځ یو بنسټیز اصل را یادوي: د هرې خاورې طبیعي شتمنۍ د هماغې خاورې د خلکو ملکیت دی، نه د واکمنانو، پانګوالو او پیاوړو شرکتونو ځانګړې شتمني. تر ځمکې لاندې سرچینې، کانونه او ملي شتمنۍ باید د عامه هوساینې، د کارموندنې او متوازن پرمختګ په خدمت کې وي. هېڅ هغه تړون چې د خلکو له ګډون او روڼتیا پرته لاسلیک کېږي، د هغوی د ګټو د تأمین ادعا نه شي کولای. دا مسئله یوازې یوې سیمې پورې محدوده نه ده؛ د نړۍ په بېلابېلو برخو کې د طبیعي سرچینو پر مالکیت او کنټرول مبارزه، د استثمار او اقتصادي سلطې پر ضد د پراخې مبارزې یوه برخه ده. د مارکسیستي ـ لیننیستي لیدلوري له مخې، د معاصرو بحرانونو ډېری ریښې باید د نابرابرو اقتصادي جوړښتونو، د شتمنۍ او سیاسي واک د یوې واکمنې لږکۍ په لاس کې د تمرکز او د بازارونو، سرچینو او نفوذي سیمو پر سر د پانګوال نظام په سیالیو کې ولټول شي. په داسې شرایطو کې، کارګره، زحمتکښه او محرومه پرګنې د جګړو، بندیزونو، اقتصادي بحرانونو او استثماري سیاستونو تر ټولو دروند لګښت پرې کوي؛ خو اصلي پرېکړه کوونکي ډېری وخت د دغو پایلو له منلو څخه خوندي پاتې کېږي. د دې وضعیت ځواب د قدرتونو د مهربانۍ په تمه کېناستل نه دي، بلکې د ټولګیز شعور، نړیوالې پیوستون، د مترقي ځواکونو د تشکل او د ټولنیز عدالت لپاره په منظمه مبارزه کې نغښتی دی. خلک باید په یوه پوه او سازمان‌یافته ځواک بدل شي، څو وکولای شي د خپل سیاسي، اقتصادي او ټولنیز برخلیک په اړه خپله پرېکړه وکړي. له عدالت پرته سوله، له برابرۍ پرته پرمختګ او د خلکو له حاکمیت پرته آزادي، تشې او بې‌مانا مفکورې دي. تاریخ د تړلو دروازو تر شا د شویو تړونونو په وسیله نه، بلکې د خلکو د پرګنو د شعوري ارادې او مبارزې په زور بدلېږي!