د آزادۍ او تجدد چیغه: د استبداد له تیارو څخه د نوي افغانستان پر لور

Published: 2026-10-04

Author / editor: حسنپور
نن موږ د خپل ګران ټاټوبي افغانستان د وینو او کړاوونو ډک تاریخ په داسې پړاو کې ولاړ یو چې چوپتیا د هویت، آزادۍ او انساني کرامت د ورو ورو مړینې منل دي. د دې خاورې د بچیانو او د خپل ګوند د نوي غورځنګ د مخکښانو په توګه، خپله تاریخي دنده بولو چې د هېواد د سیاسي ـ ټولنیز وضعیت لوڅ واقعیتونه بې‌پرده، څرګند او په پیاوړي غږ انځور کړو او له دې تور بن‌بست څخه د وتلو لارې وښیو.

۱. د سیاسي ـ ټولنیز وضعیت شننه: د استبداد ناورین او د فکر کنګل کېدل

د افغانستان نننۍ ټولنه د ارتجاع، ناپوهۍ او مطلق استبداد په تورو منګولو کې راګیره ده. اوسني واکمنان د یوه سخت‌دریځه، شاته‌پاتې او د انسان ضد تعبیر په تپلو سره نه یوازې د وګړو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کړي، بلکې د اقتصاد، زده‌کړې، کلتور او سیاست حیاتي بنسټونه یې هم په کنډوالو بدل کړي دي.

ټولنیز کنګل کېدل: د دې خاورې ښځې او نجونې ـ چې د ټولنې نیمه برخه جوړوي ـ په بشپړه توګه له ټولنیز ډګره ایستل شوې دي. د ځوان نسل له پوهې، علم او هنر څخه محرومول د دې هېواد له راتلونکي سره نه بښل کېدونکې جفا ده.

د سیاسي مشروعیت کړکېچ: د واک جوړښت پر انحصار، سخت قومي تعصب او هر اړخیز ځپلو ولاړ دی. په دې نظام کې د ملي ارادې، قانون‌واکۍ او ولسي ګډون هېڅ نښه نه لیدل کېږي او د ولسونو د حق غوښتنې غږ له هماغه پیله چوپ کېږي.

۲. د زوال تاریخي ریښې: ولې دې ځای ته راورسېدو؟

اوسنی ناورین د یوې یا دوو ورځو پایله نه ده. دا کړکېچ د استبداد‌منونکې فرهنګ د کلونو د دوام، د بهرنیانو د ویجاړوونکو لاسوهنو او د ټولنې دننه د بنسټیز فکري بدلون په اړه د سیاسي روڼ‌اندو د غفلت پایله ده. تر هغه چې زړې قبیلوي اړیکې، د عقلانیت ضد زړېدلي دودونه او تړلي فکرونه خپل ځای پرمختللو اندونو ته ورنه کړي، د زوال او کړکېچ باطله کړۍ به بیا بیا تکرارېږي. د دې وضعیت پر وړاندې مبارزه د ټولنې په فکري او سیاسي جوړښت کې ژور بدلون ته اړتیا لري.

۳. د نوښت‌غوښتونکې او انقلابي مبارزې اړتیا

د دې ظالمانه نظم او مرګوني فکري کنګل کېدو پر وړاندې، سطحي او تسلیم‌غوښتونکي اصلاحات له ماتې سره مخ دي. موږ د ملي ویښتیا د مخکښانو په توګه، نوښت‌غوښتونکې او انقلابي مبارزې ته بیړنۍ اړتیا لرو. دا مبارزه درې بنسټیز رکنونه لري:

۱. په فکر او کلتور کې انقلاب (نوښت‌پالنه): له خرافاتو، ناپوهۍ او د دین او دود له زړو او کلکو تعبیرونو سره مبارزه د هر تلپاتې بدلون لومړنی شرط دی. نوښت‌پالنه د معاصر علم، بشري حقونو، د جنسیتي برابرۍ او دیموکراتیکو ارزښتونو له لاسته‌راوړنو سره د ژورې اړیکې په معنا ده.

۲. منظم او رادیکال مقاومت (انقلابي مبارزه): د واکمن استبداد پر وړاندې درېدل پیاوړو سازمانونو، دقیق پلان، پولادینې ارادې او پرله‌پسې مبارزې ته اړتیا لري. هېڅ آزادي د بیې له ورکولو او د ویښو ولسونو د ټینګې ارادې له شتون پرته نه ده ترلاسه شوې.

۳. د ملي ارادې بسیج: د قومي، سیمه‌ییزو او ژبنیو تنګو پولو اوښتل او د افغانستان د ژغورلو لپاره د یوې واحدې ملي او ولسي جبهې جوړول.

د پای خبرې: د روښانه سبا پر لور ګام اخیستل

نن زموږ د ګوند د وېب‌پاڼې بنسټ اېښودل، د ناپوهۍ او استبداد پر وړاندې د مبارزې په ډګر کې د کلمو لومړنۍ مرمۍ ده. موږ پر دې خاوره، پر دې کړاو‌ځپلي ولس او پر یوې آزادې او پیاوړې راتلونکې باور لرو. پرېږدئ دا مقاله زموږ او د افغانستان د ټولو آزادۍ‌غوښتونکو ترمنځ یو تړون وي؛ د درېدو، نه ستړې کېدونکې مبارزې او د یوه نوي، متمدن، آزاد او آباد افغانستان د جوړولو تړون.

لار ستونزمنه ده، خو زموږ اراده تر کلکې ډبرې هم پیاوړې ده. بریا د هوډمنو ارادو ده!