نړۍ د تضادونو په اور کې؛ د ولسونو د ازادي‌بښونکي ځواک د راپاڅېدو تاریخي اړتیا! Published: 2026-11-10 نننۍ نړۍ له یوه ستر او نه انکارېدونکي حقیقت سره مخ ده: بېوزلي، لوږه، جګړه، بې‌کوري، بېکاري، بې‌ځایه کېدل او د بنسټیزو خدمتونو ړنګېدل، داسې جلا او له یو بل سره بې‌اړیکې پېښې نه دي؛ بلکې دا ټولې د هغه ځنځیر سره تړلې کړۍ دي چې د میلیونونو زیارکښو انسانانو پر لاسونو او پښو اچول شوی دی. د دغو پرله‌پسې بحرانونو تر شا ناعادلانه اقتصادي مناسبات، د شتمنۍ او واک د واکمنو لږکیو په لاس کې تمرکز، د پانګوالۍ ویجاړوونکې سیالۍ او د امپریالیستي سلطې پالیسۍ پرتې دي؛ هغه مناسبات چې پکې د ګټې او واکمنو د ګټو ارزښت د انسان پر ژوند، آزادۍ او کرامت لوړ ګڼل کېږي. د نن ورځې د نړۍ خبرونه د همدې تریخ واقعیت څرګند انځور وړاندې کوي. په افغانستان کې میلیونونه انسانان د خوړو له ناامنۍ سره لاس او ګرېوان دي؛ نړیوال بنسټونه په راتلونکي ژمي کې د بېړنیو مرستو د اړتیا لرونکو کسانو د شمېر د زیاتېدو په اړه خبرداری ورکوي او سلګونه روغتیايي مرکزونه د تړل کېدو له ګواښ سره مخ دي. دا شمېرې یوازې وچ او بې‌روحه ارقام نه دي؛ د هرې شمېرې تر شا د یوه انسان ژوند، اندېښمنه کورنۍ، وږی ماشوم، له روغتیايي خدمتونو بې‌برخې مور او هغه کارګر ولاړ دی چې د کلونو هڅو او زیار حاصل یې ان د خپلې کورنۍ لومړنۍ اړتیاوې هم نه شي پوره کولای. افغانستان نن د جوړښتي بېوزلۍ، پراخې بېکارۍ، ټولنیز محرومیت او د روښانه راتلونکي د لیدلوري د نشتوالي په منګولو کې راګیر دی. د دوه‌اړخیزو ورزشي اړیکو ځنډېدل، د بشري مرستو د بنسټونو خبرداري او پر روغتیايي او معیشتي جوړښتونو د فشار زیاتوالی، هر یو د هېواد د ژور بحران د یوه پراخ انځور بېلابېل اړخونه راڅرګندوي. هېڅ ټولنه د لوږې، محرومیت، سیاسي انزوا او د ښوونیزو او کاري فرصتونو د له منځه وړلو له لارې پرمختګ ته نه شي رسېدای. رښتینی پرمختګ هغه مهال مانا پیدا کوي چې انسان، له جنسیت، قوم، ژبې، مذهب او ټولنیز دریځ پرته، د زده‌کړې، کار، درملنې، امنیت او د خپل برخلیک په ټاکلو کې د آزادې ونډې اخیستلو له حق څخه برخمن وي. په دې منځ کې، له زده‌کړې، کار او په ټولنیزو او سیاسي ډګرونو کې له ګډون څخه د ښځو محرومول، کومه فرعي مسئله نه ده، بلکې د ټولنې پر بدن او د افغانستان پر راتلونکي یو دروند ګوزار دی. هېڅ ځواک نه شي کولای د ټولنې نیمه برخه څنډې ته کړي او بیا د یوه آباد او پرمختللي راتلونکي د جوړولو ادعا وکړي. د ښځو آزادي او برابري د ټولنیز عدالت او د انسان د آزادۍ لپاره د مبارزې نه بېلېدونکې برخه ده؛ هغه ټولنه چې ښځې یې له بنسټیزو حقونو محرومې وي، هېڅکله به آزاده او برابره ټولنه نه وي. په نړیواله کچه هم جګړې او جیوپولیټیکي ترینګلتیاوې، له اوکراین او منځني ختیځ څخه نیولې د بحرانونو تر نورو سیمو پورې، څرګندوي چې د سترو قدرتونو سیالۍ لا هم د انسانانو ژوند او د ټولنو ثبات یرغمل نیولی دی. په غزه کې خلک د بریدونو د اور، د کورونو د ویجاړۍ، د ژمنیو بارانونو او د سرپناه او د ژوند د لومړنیو توکو د کمښت بیه پرې کوي. په داسې حال کې چې میلیونونه انسانان بېړنیو مرستو ته اړتیا لري، د جګړې او ویجاړۍ ماشین لا هم خپل کار ته دوام ورکوي. دغه وضعیت یو ځل بیا د ملتونو د برخلیک د ټاکلو د حق، د اشغال، پوځي تېري او د سلطې‌غوښتونکو سیاستونو پر ضد د درېدو او د عادلانه سولې د ملاتړ اړتیا برجسته کوي. له بلې خوا، سوداګریزې سیالۍ، تعرفوي جګړې، بانکي بحرانونه او په بېلابېلو هېوادونو کې سیاسي بې‌ثباتي، د پانګوال نظام ژور تناقضونه بربنډوي. د صادراتو د شمېرو لوړېدل او د سوداګریز مازاد راټولېدل، په خپله د خلکو د ژوند د ښه کېدو په مانا نه دي؛ لکه څنګه چې د ټولنې په یوه برخه کې د شتمنۍ زیاتوالی، په بله برخه کې د بېوزلۍ د کمېدو ضمانت نه شي کولای. اساسي پوښتنه دا ده: ټولنیزه شتمني د چا په ګټه تولیدېږي او د میلیونونو انسانانو د کار حاصل د چا په واک کې دی؟ همدا هغه پوښتنه ده چې د مارکس او انګلس اندېښنې او تفکر د تولیدي مناسباتو او طبقاتي تضادونو د تحلیل په مرکز کې ځای پر ځای کړه او لینین د پانګوالۍ د امپریالیستي پړاو په څېړلو سره د هغې نړیوال اړخونه لا روښانه کړل. خو د دغو واقعیتونو پر وړاندې د خلکو پراخې پرګنې یوازې د تاریخ نندارچیان او چوپ قربانیان نه دي. په هسپانیه او فرانسه کې د کارګرانو اعتصابونه، په پاراګوای کې د ښوونکو اعتراضونه، په ترکیه او سربیا کې د کارګرانو مبارزې، په نایجریا کې د پیوستون خوځښتونه او په بېلابېلو هېوادونو کې د کمونیستي ګوندونو او مترقي ځواکونو فعالیتونه، د بې‌عدالتۍ او استثمار پر وړاندې د ټولنیز مقاومت ژوندۍ نښې دي. دغه مبارزې، سره له دې چې شرایط او غوښتنې یې توپیر لري، پر یوه ګډ حقیقت ټینګار کوي: ټولنیز او اقتصادي حقونه له پوهاوي، سازمان‌یابۍ، پیوستون او پرله‌پسې مبارزې پرته نه شي ترلاسه کېدای. له همدې امله، د کارګرې طبقې او پرمختللو ځواکونو نړیوال پیوستون یوه تاریخي او سیاسي اړتیا ده. هېڅ کارګر باید د خپلو حقونو په مبارزه کې یوازې پاتې نه شي؛ هېڅ آزادۍ‌غوښتونکی غورځنګ باید د نورو ملتونو له مبارزو څخه جلا ونه ګڼل شي. د کارګري او انقلابي خوځښتونو تاریخي تجربو ښودلې ده چې تیت او پرک ځواک، که هر څومره زړور او سرښندونکی هم وي، د واک د سازمان‌یافته جوړښتونو پر وړاندې له جدي محدودیتونو سره مخ کېږي؛ خو ټولنیز پوهاوی هغه مهال چې له سازمان‌یابۍ، روښانه تګلارې او ګډې ارادې سره وتړل شي، کولای شي د موجودو مناسباتو د بدلون لپاره پر یوه اغېزناک ځواک بدل شي. د افغانستان لپاره دغه اړتیا دوه‌چنده ارزښت لري. زموږ ټولنه تر بل هر وخت ډېره یوه پوهاوي‌لرونکي، مترقي، عدالت‌غوښتونکي او د کارګرانو، بزګرانو، زیارکښانو، پرمختللو روڼ‌اندو او ټولو آزادۍ‌غوښتونکو ځواکونو د واقعي ګټو پر بنسټ ولاړ غورځنګ ته اړتیا لري؛ داسې غورځنګ چې له تعصب، بېلتون‌غوښتنې، قوم‌پالنې، انحصارطلبۍ او له بهرنیو قدرتونو سره له تړلتیا څخه واټن ونیسي او د وګړو د برابرۍ، ټولنیز عدالت، ملي خپلواکۍ، دیموکراتیکو آزادیو او د خلکو د ارادې د واکمنۍ پر اصولو ولاړ وي. داسې ځواک یوازې په تشو شعارونو نه جوړېږي. لومړی باید پوهاوی پراخ شي، د خلکو د مبارزو تاریخ وپېژندل شي، له تېرو تجربو څخه زده‌کړه وشي، تیت او پرک ځواکونه سره نږدې کړل شي، تلپاتې او مسؤل سازمانونه رامنځته شي او د خلکو د ورځنیو غوښتنو او د ټولنې د بنسټیز بدلون د لرلید ترمنځ اړیکه ټینګه شي. د ډوډۍ، کار، زده‌کړې، درملنې، آزادۍ او برابرۍ لپاره مبارزه د یوې ټولنیزې مبارزې جلا جلا برخې نه دي؛ دغه غوښتنې له یو بل سره په تړاو کې خپل بشپړ مفهوم پیدا کوي او کولای شي د راتلونکي لپاره د یوې روښانه تګلارې بنسټونه جوړ کړي. اګاهو ملګرو او مترقي ځواکونو! تاریخ یوازې د شتمنۍ او زور خاوندان نه جوړوي او نه هم واکمن قدرتونه کولای شي د ټولنو د حرکت لوری د تل لپاره وټاکي. د تاریخ رښتینی ځواک د هغو انسانانو په ژوند، کار، پوهاوي او اراده کې نغښتی دی چې نړۍ جوړوي؛ خو خپله د خپل کار له ثمرې څخه محروم پاتې کېږي. کله چې دغه ستر ځواک خپل ټولنیز دریځ وپېژني، خپلې ګډې ګټې درک کړي او د دیموکراتیکې سازمان‌یابۍ او موخمنې مبارزې په چوکاټ کې سره متحد شي، نو د ټولنې د بدلون لپاره د نویو لارو د پرانیستلو امکان رامنځته کېږي. نن د نهیلۍ، بې‌پروايۍ او تحمیل شوي برخلیک پر وړاندې د تسلیمېدو وخت نه دی. دا هغه وخت دی چې پوهاوی په سازمانوونکي ځواک، پیوستون په ټولنیز قدرت او د عدالت آرمان په عملي تګلاره بدل کړو. د افغانستان راتلونکی باید نه بېوزلي او محرومیت، نه استبداد او انحصار، نه بهرنۍ لاسوهنه او نه هم پر استثمار ولاړ مناسبات وټاکي؛ راتلونکی باید د هغو خلکو په لاس جوړ شي چې د آزاد، برابر، د انساني کرامت څخه برخمن او د خپل برخلیک د خاوند کېدو حق لري. له پوهاوي څخه تر سازمان‌یابۍ، له پیوستون څخه تر مبارزې او له مبارزې څخه تر بدلون؛ دا د انسان د آزادۍ ستونزمن، خو پرانیستی مسیر دی! د نړۍ کارګرانو او زیارکښانو، متحد شئ!